De Veteraan - Le Vétéran

Leopold van België - Léopold de Belgique

2011-11-16T12:16:08+01:00

"Léopold de Belgique”

Jamais dans le passé, un roi n’a été si lâchement diffamé et accusé de trahison que Léopold III qui, le 28 mai 1940, après une lutte acharnée et sans espoir, avait été contraint à déposer les armes.

Encerclé, démuni d’armes et de munitions, de nourriture et d’eau, attaqué sans répit par l’armée de terre allemande, soumis à d’incessantes attaques aériennes des plus meurtrières par leurs stukas, le Roi n’avait pas d’autre choix, faute de quoi non seulement l’armée belge mais aussi la population locale et les réfugiés auraient été exterminés.

Le président du Conseil français Paul Reynaud, suivi de Winston Churchill, imputa la responsabilité de leurs revers militaires à notre Commandant en Chef, le roi Léopold III et à son armée. Ce faisant, ils tâchaient de dissimuler les défaillances de leur propre armée ainsi que leurs décisions politiques maladroites. Les accusations de Paul Reynaud, appuyées ensuite par Pierlot et Churchill, se répandirent à travers le monde.

C’est pour cela qu’il est édifiant de prendre connaissance du témoignage de l’ambassadeur américain en Belgique, de cette époque. Son témoignage a paru dans le magazine américain LIFE du 25 novembre 1940.

Louis Van Leemput

Avant-propos de LIFE magazine

« Au sujet des multiples questions relatives à la Seconde Guerre mondiale, peu nombreuses furent celles qui ont tellement été abordées et si peu comprises que la question de savoir si le roi des Belges, Léopold III, a, pendant la Bataille des Flandres de mai dernier, trahi ses alliés.

Persuadé que le meilleur témoin autorisé en la matière est l’ambassadeur américain en Belgique, John Cudahy, LIFE a demandé à celui-ci d’apporter son témoignage des événements qui ont entraîné la capitulation de Léopold.

L’ambassadeur, John Cudahy, qui en fit la semaine dernière sur les ondes radio de la CBS un résumé, livre ici, aux lecteurs de LIFE, un témoignage historique.

L’ambassadeur des États-Unis, John Cudahy, innocente

le Roi de l’accusation de « trahison »

En janvier 1940 – la guerre avait quatre mois – j’ai rencontré le roi Léopold III dans l’un des prestigieux salons baroques du Palais royal de Bruxelles.

Mon introduction était d’un cérémonial inusité, simplifié. Il n’y avait pas de lettre de créance, pas d’adresse mentionnée ni aucune manifestation protocolaire de substitution qui eut marqué de façon idoine une entrée en fonction.

Introduit dans un salon de réception, plafond haut et imposant, je m’approchai du Roi. Chaleureusement, il me tendit la main avec un sourire de franche amitié et ce fut mon introduction officielle comme ambassadeur des E.U. auprès de Léopold, roi des Belges.

Il était vêtu de l’uniforme des Forces terrestres, il avait l’allure d’un soldat, bien fait de sa personne, se tenant droit, la peau lisse d’un athlète.

Plus tard, lorsque je fus assis en face de lui dans une autre salle du Palais, je fus frappé par sa simplicité, une simplicité qui pouvait apparaître comme de la timidité, accentuée par une pointe d’intense mélancolie. Il avait une abondante chevelure blonde au-dessus de larges sourcils et les traits du visage étaient fins – ainsi que je l’avais dit – assombris de tristesse.

C’est sous le leadership de Léopold III, après la réoccupation de la Rhénanie - laquelle réduisait ipso facto à néant les Accords de Locarno - que la Belgique adopta une politique de neutralité. Sitôt rompus ces Accords de Locarno, les étudiants en questions internationales se rendirent compte qu’une guerre devenait inéluctable. La mobilisation des armées, une certitude; la guerre, une question de temps.

Par la conduite de la politique de neutralité, le roi Léopold déclarait ouvertement qu’il définirait ses propres dispositions de défense en dépit des démarches qui seraient entreprises par ses anciens alliés (devenus des garants, N.d.l.R.).

La Grande-Bretagne et la France déclaraient, dans des notes distinctes en date du 24 avril 1937, qu’elles déliaient la Belgique de ses engagements antérieurs faits en vertu des accords de Locarno mais commencèrent d’importants préparatifs d’aide immédiate à la Belgique en cas d’invasion. Six mois plus tard, par une déclaration similaire, sous la signature du baron von Neurath, ministre des Affaires étrangères, l’Allemagne reconnaissait le devoir de respecter l’inviolabilité du territoire belge et de protéger la Belgique de toute agression.

Lorsque des promesses mûrement réfléchies – exécutées sérieusement – signifient tout parmi les Nations, le roi Léopold n’avait aucun motif de s’inquiéter; et pourtant, ce matin de janvier, pendant notre première rencontre, il était préoccupé. Ses yeux étaient voilés par le manque de sommeil; en dépit de son attitude calme, ses mains trahissaient la tension à laquelle il était soumis. Cependant, il ne désespérait pas. Il y a vingt-cinq ans, l’armée allemande avait tiré le premier coup de canon de la Guerre de 1914 sur le territoire belge. Mais à présent, quatre mois de la guerre en cours sont passés et, à ce jour, le Pays y avait échappé. Il y avait de l’espoir dans cette considération, dit le Roi, un espoir qui justifie la politique de neutralité.

Je ne pouvais pas m’empêcher d’exprimer mon scepticisme mais le Roi n’en voulait rien savoir. Il avançait, comme arguments, qu’une stricte neutralité de quatre mois avait éloigné la guerre de la frontière belge et pouvait, par conséquent, maintenir la Belgique en dehors du conflit jusqu’à la fin. Il admit que les Britanniques s’étaient plaint du manque de coopération, qu’ils ne disposaient même pas d’un plan général des positions militaires et dispositifs belges ni la moindre connaissance du réseau routier, soit toutes informations militaires indispensables lors d’opérations de guerre rapide.

La critique des Français était davantage acerbe et belliqueuse. La Belgique ne pouvait satisfaire personne mais était critiquée de toutes parts. Le Roi lui-même était calomnié et jugé en des termes malhonnêtes et impitoyables.

Mais d’une voix attristée et douce, il se demandait quelle différence cela pouvait faire s’il pouvait conserver la paix pour son peuple.

Chaque jour que les combats pouvaient demeurer éloignés du sol belge était un jour de gagné à la cause de la paix et, pour l’avenir, il y avait toujours de l’espoir.

Peut-être se produira-t-il quelque chose qui détournera la tempête et, si l’on perd l’espoir, tout est perdu, dit-il dans un soupir.

« Il n’y a de danger que dans le danger immédiat ».

J’ai quitté cette première interview avec cette expression que j’avais si souvent entendue en Pologne, cela résonnait dans mon cerveau tels les battements monotones du tam-tam. « Il n’y a pas de danger, hormis le danger immédiat ».

Vint ensuite avril : une succession de journées douces avec ciel bleu italien immaculé et de nuits douces parsemées d’étoiles.

Et alors, aussi soudain que l’éclair dans ce même ciel innocent, vint, des Pays-Bas, l’annonce que leur pays était menacé d’une invasion imminente. Si les Allemands venaient à envahir les Pays-Bas, il s’agirait d’une menace décisive pour la Belgique, car les deux plats pays constituaient une intégrité stratégique et le Grand Quartier Général belge n’en faisait aucun mystère que des troupes belges seraient engagées en cas d’invasion des Pays-Bas au sud ou à l’ouest du Zuiderzee.

J’ai rencontré le Roi douze heures avant la grande offensive.

On a prétendu que deux envoyés avaient quitté Berlin avec un ultimatum de Hitler au gouvernement hollandais. Nous avons rapporté le récit mais il a semblé, par la suite, que, alors que les envoyés s’étaient préparé à quitter Berlin, il n’y eut pas de confirmation de leur arrivée à La Hay. L’ambassadeur Kennedy avait téléphoné de Londres pour me demander des explications à ce sujet.

Je me suis rendu au Palais d’été de Laeken (sic), à la limite de la ville afin de parler au Roi. Depuis son bureau, nous regardions le parc qui s’étendait jusqu’à un étang où nageaient des cygnes blancs à l’ombre de vieux grands hêtres et, dans le lointain, cette étendue de tuiles colorées de la ville.

Il me dit que, pour autant qu’il en était informé, il n’y avait pas lieu de sonner l’alerte comme conséquence du soi-disant ultimatum. Il reconnut qu’il s’agissait d’une guerre étrange, qu’elle était sans précédent pouvant servir de fil conducteur ; la méthode et la tendance des événements étaient si différentes du passé. Alors qu’il se trouvait debout, il dit qu’il espérait compenser les nombreuses heures de sommeil qu’il avait manquées. J’ai pensé qu’il avait l’air fatigué mais qu’il était plus animé que lors de réunions précédentes.

(Traduction libre par Oscar De Smet)

(à suivre)

“Leopold van België”

Nooit eerder werd een Koning op een dergelijke lafhartige wijze beklad en beschuldigd van verraad als Koning Leopold III die, op 28 mei 1940, na een verbeten maar tevens hopeloze strijd van zijn leger, gedwongen was om de wapens neer te leggen.

Omsingeld, bij gebrek aan wapens, voedsel en drank en onder continue aanval van de Duitse grondtroepen en van de massa’s Stuka’s die moordende luchtaanvallen uitvoerden, had de Koning geen enkele andere keuze, zoniet zou, niet alleen het Belgisch Leger, maar ook de burgerbevolking massaal uitgemoord zijn geweest.

De Franse Eerste Minister, Paul Reynaud, – en later ook Winston Churchill – legde de schuld van het militair falen in de schoenen van de Belgische Opperbevelhebber, Koning Leopold III, en zijn leger. Hierdoor trachtte hij de tekortkomingen van het eigen leger en de foutieve politieke beslissingen te verdoezelen.

De beschuldigingen van Paul Reynaud werden bekend gemaakt aan gans de wereld.

Het is daarom leerzaam om kennis te nemen van het getuigenis van de toenmalige Amerikaanse Ambassadeur in België.

L. Van Leemput

Inleidend woord door LIFE Magazine

“Over de vele vragen die de Tweede Wereldoorlog betreffen, werden weinige zozeer besproken en minder volledig begrepen dan de vraag of de Belgische Koning Leopold III tegenover zijn Geallieerden, tijdens de veldtocht van vorige maand mei in Vlaanderen, verraad pleegde.

In de overtuiging dat de beste deskundige, in deze aangelegenheid, de Amerikaanse Ambassadeur in België John Cudahy is, heeft LIFE aan Mr Cudahy gevraagd om, zoals hij het zag, de gebeurtenissen te beschrijven die geleid hebben tot de overgave van Leopold.

Ambassadeur John Cudahy, die vorige week voor de CBS radio, een samenvatting bracht, brengt hier aan de lezers van LIFE, een historisch getuigenis verslag.”

V.S. Ambassadeur, John Cudahy, zuivert de Koning van de

beschuldiging van “verraad”

In januari, toen de oorlog vier maanden oud was, ontmoette ik Koning Leopold III in een van de sierlijke barokke salons van het Koninklijk Paleis in Brussel.

Deze introductie was een zonderlinge ceremonie. Er was geen Geloofsbrief, geen geschreven adres, noch enig vervangend vertoon of protocollair platform om op een gepaste wijze een in functie stelling te bevestigen. Binnengeleid in de ontvangstzaal met het imposante hoge plafond, naderde ik de Koning. Hartelijk reikte hij zijn hand, met een glimlach van een welgemeende vriendschap, en dat was mijn officiële introductie, als VS Ambassadeur, aan Leopold, Koning der Belgen.

Hij was gekleed in het uniform van het landleger en zag er uit als de soldaat, een knappe grote gestalte met de schouders rechtop en de gezonde effen huid van een atleet.

Later wanneer ik, in een andere zaal van het Paleis, tegenover hem zat, was ik getroffen door zijn eenvoud, een eenvoud die haast een schuchterheid leek, geaccentueerd door een zweem van intense melancholie. Hij had een overvloed van blond haar boven brede wenkbrauwen, en fijne gelaatstrekken die, zoals ik zei, overschaduwd werden door droefheid.

Het was onder het leiderschap van Leopold III, na de invasie van het Rijnland in 1936 - die het Verdrag van Locarno in onherstelbare fragmenten sloeg - dat België een beleid van onafhankelijkheid aannam. Zodra het Verdrag van Locarno verbroken was, gaven alle studenten in internationale zaken zich rekenschap dat een oorlog onvermijdelijk was. De opmars van de legers was een zekerheid – het was alleen een kwestie van tijd.

Onder deze onafhankelijke gedragslijn verklaarde Koning Leopold openlijk dat België zijn eigen verdedigingsmaatregelen zou bepalen, ongeacht de stappen die door zijn voormalige geallieerden zouden ondernomen worden.

Groot-Brittannië en Frankrijk verklaarden, in afzonderlijke nota’s, op 24 april 1937, België te ontlasten van al zijn beloften, gedaan onder het Verdrag van Locarno, maar begonnen belangrijke voorbereidingen voor een onmiddellijke hulp aan België in geval van een invasie.

Zes maanden later, in een gelijkaardige verklaring aangaande de handtekening van Baron von Neurath, Minister van Buitenlandse Zaken, erkende Duitsland de plicht om de onschendbaarheid van het Belgisch grondgebied in acht te nemen en België van iedere agressie te beschermen.

Wanneer weloverwogen beloften - op een ernstige wijze uitgevoerd - alles tussen naties betekenden, dan had Koning Leopold geen reden tot ongerustheid; en toch was hij, die morgen in januari tijdens onze eerste ontmoeting, bezorgd. Zijn ogen waren vertroebeld door een gebrek aan slaap en, ondanks zijn kalme houding, verraadden zijn handen de spanning waaronder hij leed. En toch weigerde hij te wanhopen.

Vijfentwintig jaar geleden, zei hij, had het Duitse leger het aanvangsschot van de oorlog van 1914 op Belgisch grondgebied gegeven, maar nu waren vier maanden van de huidige oorlog voorbijgegaan en, tot op heden, was het land eraan ontsnapt. Er was hoop in deze overweging, zei de Koning, een hoop die in zichzelf het onafhankelijkheidsbeleid rechtvaardigde.

Ik kon mij niet weerhouden om mijn scepticisme te uiten, maar de Koning wou er niet van weten. Hij redeneerde dat een strikte neutraliteit de oorlog vier maanden lang van de Belgische grens had gehouden, en bijgevolg België tot het einde buiten het conflict kon houden.

Hij gaf toe dat de Britten hun beklag hadden gemaakt over het gebrek aan coöperatie, dat zij zelfs over geen algemene schets van de Belgische militaire posities en opstellingen beschikten, noch enige kennis van de wegen hadden – een absoluut onontbeerlijke militaire informatie in een snelle oorlogsvoering.

De kritiek van de Fransen was zelfs nog vlijmender vijandig. België kon niemand behagen, maar werd van alle kanten geschopt, de Koning zelf werd belasterd en veroordeeld met hardvochtige oneerlijke woorden.

Maar, met een bedroefde en zachte stem, vroeg hij zich af welk verschil het kon maken indien hij de vrede voor zijn volk kon bewaren.

Iedere dag dat de gevechten van de Belgische bodem konden weggehouden worden, was een dag die gewonnen was voor de vredeszaak en, voor de toekomst, was er altijd hoop.

Misschien gebeurt er iets dat de storm afwendt, en indien men de hoop verliest, zuchtte hij, verliest men alles.

“Er is geen gevaar behalve het onmiddellijke gevaar”.

Ik verliet dit eerste interview met deze uitdrukking die ik zo dikwijls in Polen had gehoord, het echode in mijn brein met de monotone slag van de tam-tam: “Er is geen gevaar behalve het onmiddellijke gevaar”.

En zo kwam april Een opeenvolging van zachte, balsemachtige dagen met een vlekkeloos Italiaans-blauwe hemel en met sterren bezaaide zachte nachten.

En dan, zo plots als een bliksem uit diezelfde onschuldige hemel, kwam de melding van de Hollanders dat hun land met een imminente invasie bedreigd werd.

Indien de Duitsers het grondgebied van Holland met geweld innamen, betekende dit een beslissende bedreiging tegenover België, want de twee Lage Landen vormden een strategische integriteit; en de Belgische Generale Staf maakte er geen geheim van dat Belgische troepen zouden ingezet worden indien een invasie in Holland, ten zuiden of ten Westen van de Zuiderzee, plaats vond.

Ik ontmoette de Koning twaalf uur vóór de grote aanval begon.

Er werd beweerd dat twee gezanten vanuit Berlijn vertrokken waren met een ultimatum van Hitler aan de Hollandse Regering. Wij rapporteerden het verhaal, maar het bleek vervolgens dat, terwijl de gezanten zich voorbereidden om Berlijn te verlaten, er geen vaststelling van hun aankomst in Den Haag was.

Ambassadeur Kennedy telefoneerde vanuit Londen om mij hierover uitleg te vragen.

Ik begaf mij naar het zomerpaleis te Laken, gelegen aan de rand van de stad, om de Koning te spreken. We keken vanuit zijn bureau, op de lange groenbeplanting die zich uitstrekte tot aan een vijver, waar witte zwanen in de schaduw van grote oude beuken zwommen, en in de verte op de massa kleurige pannendaken van de stad.

Hij zei mij dat, in zover hij wist, er geen bewijs was om alarm te slaan als gevolg van het vermeende ultimatum. Hij gaf toe dat het een eigenaardige oorlog was, zonder voorgaande om als leiddraad te gebruiken; de methode en de tendens van de gebeurtenissen was zodanig verschillend van het verleden.

Terwijl hij rechtstond zei hij dat hij hoopte om de vele uren slaap die hij gemist had te kunnen compenseren. Ik dacht dat hij er zeer vermoeid uitzag, maar opgewekter dan bij vorige vergaderingen.

vertaald uit het Engels door L. Van Leemput)

(Wordt vervolgd)

WINSTON CHURCHILL IN/EN 1940

2011-07-03T07:52:36+02:00

WINSTON CHURCHILL

En zijn houding tegenover Leopold III in 1940

Eindelijk de officiële en onbetwistbare waarheid

Nota: Decennia lang werd het verslag van de vergadering van het Brits Oorlogskabinet op dinsdag 28 mei 1940 om 11u30 als een geheim document achter slot en grendel bewaard. De inhoud van dit document is onlangs vrijgegeven.

Het Verslag

Waren aanwezig op de vergadering: Winston S. Churchill, Eerste Minister; Neville Chamberlain, Voorzitter van de Raad; Burggraaf Halifax, Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken; Lord C.R. Attlee; A.Greenwood, Minister zonder portefeuille; A.V. Alexander, Eerste Lord van de Admiraliteit; Sir Archibald Sinclair, Staatssecretaris van de Luchtvaart; Burggraaf Caldecote, Staatssecretaris van Dominion aangelegenheden; Sir Alexander Cadogan, Permanente Ondersecretaris van Buitenlandse Zaken; Admiraal Sir Dudley Pound, Stafchef van de Navy; Admiraal van de Vloot Sir Roger Keyes; Anthony Eden, Staatssecretaris van Oorlog; Sir John Anderson, Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Binnenlandse Veiligheid; A. Duff Cooper, Minister van Inlichtingen; Air Chief Marshall Sir Cyril L.N.Newall, Stafchef van de Luchtmacht; Generaal Sir John Dill, Stafchef van de Generale Staf; Luitenant-Kolonel G.M.O. Davy, van de “3rd The Kings Own Husars”.

Agenda punt 1: België:

Capitulatie ven het Belgisch Leger

De Eerste Minister zei dat het Belgisch Leger die morgen, om 04u00, had opgehouden met vuren. Hij verzocht Admiraal Sir Roger Keyes, die pas teruggekeerd was uit België, om aan het Oorlogs Kabinet een beoordeling van de huidige situatie te willen geven. Sir Roger Keyes zei dat het Belgisch Leger volledig gedemoraliseerd was geweest door de onophoudelijke bombardementen door grote aantallen Duitse vliegtuigen. De Duitsers bleken een ring van gevechtspatrouilles rondom de gevechtszone te hebben gehandhaafd, en hoewel onze gevechtsvliegtuigen in vele gevechten met de Duitse gevechtsvliegtuigen gezien werden, waren zij niet in staat om de ring te doorbreken om een aanval te doen op de Duitse bommenwerpers, die op lage hoogte rondgecirkeld hadden en de Belgische troepen ongestraft hadden gebombardeerd. Sir Roger Keyes leverde commentaar op de overhaaste vlucht van de Belgische Regering. Koning Leopold had gezegd dat hij niets meer met hen te doen wou hebben. In zijn (Sir Roger Keyes) opinie was de Belgische Regering volledig verantwoordelijk voor de chaos die veroorzaakt was door de vlucht van de Belgische bevolking, aan wie gezegd was dat voor hen asiel zou gevonden worden in Engeland of in Frankrijk. Er was vastgesteld dat de plaatselijke gezagsdragers in de meeste gevallen de eersten waren die de vlucht namen.

Toestand van het B.E.F. (Britse Expeditie Strijdkrachten)

Hij had Lord Gort gezien op 26 mei maar kon, op 27 mei, onmogelijk in contact met hem komen. Het hoofdkwartier van Lord Gort was in Kassel geweest, maar was later, omwille van de beschieting, uit de stad gevlucht. Lord Gort, die van goede wil was, had gezegd dat een aanval naar het zuiden onmogelijk was. Hoewel Lord Gort het niet gezegd had, dacht Sir Roger Keyes dat de mogelijkheid om de B.E.F.(= Britse Expeditie Strijdkrachten) uit hun gevaarlijke situatie te verlossen, niet echt een grote kans van slagen had. Sir Roger Keyes dacht nochtans dat het mogelijk was om op de IJzer stand te houden om de terugtrekking te dekken. Er waren aanduidingen dat Britse troepen zich op 10 mijl van Nieuwpoort bevonden. Het overstromingswater steeg snel en tanks zouden onmogelijk verder kunnen bewegen, behalve op de wegen. Deze laatsten waren in goede staat maar waren overvol met Belgische kanonnen en vrachtwagen. Verwijzend naar de inspanningen van de Britse Regering om de Koning van de Belgen te overtuigen zijn land te verlaten, verklaarde Sir Roger Keyes zijn zienswijze dat alleen de persoonlijkheid van de Koning het Belgisch Leger samen had gehouden gedurende de laatste vier dagen. Indien de Koning was gevlucht, wanneer de Regering van Hare Majesteit, drie dagen geleden, druk uitoefende om dit te doen, zou het moreel van het Leger onmiddellijk gebroken zijn. Hij vroeg om terug naar Duinkerken te worden gestuurd waar hij dacht dat zijn aanwezigheid waardevol zou zijn in het voorkomen van paniek.

De Eerste Minister drukte, in naam van het Oorlogskabinet, zijn uiterste waardering uit voor datgene wat Sir Roger Keyes had gedaan, in zulke moeilijke en gevaarlijke omstandigheden. Hij was echter van oordeel dat Sir Roger Keyes, op dit ogenblik, in geen geval naar Duinkerken zou terugkeren.

(Op dit ogenblik trok Sir Roger Keyes zich terug uit de vergadering)

De Eerste Minister zei dat de Koning van de Belgen nu wellicht de marionet van Hitler zou worden en misschien een betere behandeling voor zijn volk kon verkrijgen dan wanneer hij zou gevlucht zijn en verder weerstand zou geboden hebben vanaf vreemde bodem. Zonder twijfel zal de geschiedenis de Koning veroordelen omdat hij ons en de Fransen betrokken heeft in de ondergang van België.Maar het is niet aan ons om een oordeel over hem uit te spreken.

Verder tijdens de vergadering verstrekte Luitenant kolonel Davy aan het Oorlogs Kabinet bijkomende informatie betreffende de operaties van het Belgisch leger. Hij had de Koning de avond voordien om 20u00 verlaten. Alle eer zou, op gelijk welke publieke wijze, moeten gegeven worden aan de Belgen voor hun loyale samenwerking met de B.E.F. tijdens de terugtrekking. Zij hebben aan al onze verzoeken voor herschikking van de grenzen, bewegingen van de achterhoede, enz., zonder bezwaar voldaan. Langsheen de gevechtslinie op de Schelde hadden zij succesvolle tegenaanvallen tegen de Duitse bruggenhoofden aan de overzijde van de rivier uitgevoerd. Wanneer ze de linie van de Leie hadden bereikt hadden zij de aandacht erop gevestigd dat er geen enkele andere linie met anti-tank obstakels was om op terug te vallen, behalve de IJzer die drie marsdagen verwijderd was. Dit was een té grote terugtrekking om met succes te kunnen uitvoeren. Dit was de reden waarom ze besloten hadden om het uit te vechten op de linie van de Leie. Op de eerste dag hadden de Duitsers bruggenhoofden over de rivier geslagen maar het merendeel ervan werd door de Belgen teruggedreven. Zelfs wanneer de Belgen vijf mijlen achter de Leie teruggedreven waren hadden zij opnieuw aangevallen. Gedurende de laatste drie dagen waren zij onophoudelijk ten prooi geweest van vliegtuigen die, op lage hoogte, bommen afwierpen en mitrailleerden. Zij hadden feitelijk geen eigen luchtsteun en de Britse gevechtsvliegtuigen waren in de onmogelijkheid om hen steun te verlenen omdat zij al hun munitie nodig hadden in de strijd tegen de Duitse vliegtuigen verderop richting zee. Tijdens één van deze tegenaanvallen van de Belgen werd, na een uur durende artillerie beschieting ten noordwesten van Gent, de ganse artillerie vernietigd door duik bommenwerpers, dit alles in een tijdspanne van een half uur. Een Belgisch bataljon dat de opdracht gekregen had om de opening, ten Oosten van Ieper, tussen de Belgen en de Britten te dichten, was vernietigd door een golf van zestig vijandelijke bommenwerpers.

De Koning had, vanaf het ogenblik dat het duidelijk werd dat de Britse Expeditie Strijdkrachten zich naar de havens zouden moeten terugtrekken, al het mogelijke gedaan om de terugtrekking te ondersteunen. Zijn artillerie had het bevel gekregen om bij de kanonnen te blijven tot de Duitsers nabij waren, en ze vervolgens te vernietigen. De Belgische verliezen zijn heel waarschijnlijk zeer zwaar geweest. Zij hadden zware verliezen aan de Duitse infanterie toegebracht, maar bij gebrek aan vliegtuigen hadden zij weinig kunnen doen tegenover het Duits geschut of tegenover de vliegtuigen. De Eerste Minister dankte Luitenant-Kolonel Davy voor de verstrekte inlichtingen.

(Op dit ogenblik trok Luitenant-Kolonel Davy zich terug)

De Eerste Minister las vervolgens, ter attentie van het oorlogskabinet, de voorwaarden van de wapenstilstand waarmede de Belgen zich akkoord hadden verklaard met de vijand:

(1) Alle bewegingen van Belgische troepen zijn verboden. Alle Belgische troepen moeten zich langs de weg opstellen en op bevelen wachten. Zij moeten zich identificeren door middel van witte borden, vlaggen, enz.

(2) Bevelen moeten gegeven worden om het oorlogsmateriaal en opslagplaatsen niet te vernietigen.

(3) Toelating moet gegeven worden om de Duitse troepen naar de kust te laten oprukken.

(4) Vrije doorgang naar Oostende wordt geëist en geen vernieling is toegelaten.

(5) Elke vorm van weerstand zal neergeslagen worden.

Belgische Overzeese bezittingen

(Pro memorie)

(Vrije vertaling uit het Engels door L.Van Leemput)

EVALUATIE

Tijdens de zitting van het Brits oorlogskabinet op 28 mei 1940 kan Churchill’s commentaar op de Belgische beslissing om de wapens neer te leggen eerder mild genoemd worden. De Britse bevolking werd ondertussen bijna volslagen in onwetendheid gehouden dat er sinds 26 mei wanhopige pogingen ondernomen werden om manschappen van het B.E.F. van de stranden van Duinkerken te redden. (Operatie Dynamo). Het Ministerie van Marine kondigde pas op 4 juni om 14u23 aan dat Operatie Dynamo succesvol beëindigd was en het grootste gedeelte van het Britse leger veilig teruggekeerd was. In plaats dat Churchill op het verzoek van Admiraal Lord Keyes inging, en koning Leopold en zijn leger rehabiliteerde en hen de gepaste eer bewees omdat ze ‘het wonder van Duinkerken’ hadden mogelijk gemaakt, besloot Churchill echter voor zijn verklaring in het Parlement (op 4 juni) het slechte voorbeeld van Paul Reynaud (de Franse Voorzitter van de Raad) te volgen en de Belgische tragedie volledig uit te buiten en zo een weerloze zondebok te leveren voor de vernietigende nederlaag die het Brits leger had geleden.

Dit waren Churchill’s woorden:

“Plotseling, zonder voorafgaande raadpleging, met een uiterst korte vooropzegging, zonder bij zijn ministers te rade te gaan en op eigen initiatief, zond hij een gevolmachtigde naar het Duitse opperbevel en gaf zich met zijn leger over en bracht onze hele flank en al onze mogelijkheden van terugtocht in gevaar. Verleden week verzocht ik het Parlement zijn oordeel uit te stellen, omdat de feiten niet opgehelderd waren. Ik ben van oordeel dat er geen reden meer bestaat, die ons belet onze mening te uiten betreffende deze jammerlijke episode. De overgave van het Belgisch leger heeft de Britten genoodzaakt op zeer korte tijd hun flank, naar de zee toe, te dekken op een lengte van meer dan 45 km. Zonder dat zouden wij afgesneden zijn geweest en wij hadden het lot moeten delen, waartoe koning Leopold het mooiste leger dat zijn land ooit had gevormd, veroordeeld had. Door het uitvoeren van deze beweging moest onvermijdelijk het contact worden verbroken tussen de Engelsen en de twee of drie afdelingen die het Franse leger uitmaakten en die nog zeer ver van de kust verwijderd waren, en het leek onmogelijk dat een groot aantal geallieerde troepen de kust zouden bereiken.”

Churchill wist echter maar al te goed dat de ontsnapping van het Britse expeditieleger maar mogelijk was geweest dank zij het aanhoudende verzet van de Belgen. Als toemaatje voegde Churchill er al de even valse beschuldiging aan toe dat de Belgische capitulatie er de oorzaak van was geweest dat de helft van het Franse eerste leger omsingeld was en zich had moeten overgeven.

Waarom heeft Churchill dan een oordeel uitgesproken waarvan hij wist dat het onwaar en volslagen ongerechtvaardigd was? Hij deed dit weloverwogen als een daad van politiek opportunisme. En zijn vooroordeel tegen Leopold III was van dien aard geworden dat hij er niet langer afkerig van was om aan Paul Reynaud’s campagne mee te doen en van de Belgen en hun koning de zondebokken voor de tegenslagen, mislukkelingen en militaire nederlagen van Frankrijk en Groot-Brittannië te maken.

In zijn oorlogsmemoires “The Second World War” volhardt Churchill in zijn valselijke beschuldigingen. Deze zijn in feite zo oneerlijk en misleidend – hetgeen evenzeer aan zijn weglatingen als verdraaiingen van de feiten te wijten is – dat zijn zoon, Randolph Churchill, volgens de voormalige aartshertog Otto von Habsburg woedend tegen hem zei: “Wat je hierover gezegd en geschreven hebt, is niets anders dan een hoop leugens, zoals je zelfmaar al te goed weet”. De aartshertog, die aanwezig was, beschrijft in zijn boek ‘Naissance d’un continent’ deze verhitte discussie, die op Chequers, het officiële buitenverblijf van de Britse eerste minister, plaatsgreep. Hij herinnert zich hoe Churchill uitdagend toegaf: “Natuurlijk waren dat leugens, maar je moet niet vergeten dat de geschiedenis van een periode is wat zijn beste auteur erover schrijft. Ik ben en zal die auteur blijven en daarom zal wat ik geschreven heb als de waarheid aanvaard worden”.

Churchill heeft nooit zijn woorden herroepen of zijn ongelijk erkend. Bij zijn dood op 24 januari 1965 heeft hij zijn leugens mee in het graf genomen.

Louis Van Leemput

WINSTON CHURCHIL

Et son attitude par rapport à Léopold III en 1940

Enfin la vérité officielle et indiscutable

NOTE : Pendant des décennies, le compte rendu de la réunion du Cabinet de Guerre britannique, du 28 mai 1940, qualifié de document secret fut, comme tel, archivé sous bonne garde. Le contenu de ce document est devenu accessible il y a peu.

Le compte rendu

Étaient présents à la réunion : Winston Churchill, Premier ministre ; Neville Chamberlain, Président du Conseil ; vicomte Halifax, Secrétaire d’État aux Affaires Étrangères ; Lord C.R. Attlee ; A. Greenwood, Ministre sans portefeuille ; A.V. Alexander, Premier Lord de l’Amirauté ; Sir Archibald Sinclair, Secrétaire d’État à l’Aéronautique ; le vicomte Caldecote, Secrétaire d’État aux questions relatives aux Dominions ; Sir Alexander Cadogan, Sous-secrétaire d’État aux affaires étrangères ; l’Amiral Sir Dudley Pound, Chef d’État-major de la Marine ; l’Amiral de la Flotte Sir Roger Keyes ; Anthony Eden, Secrétaire d’État à la Guerre ; Sir John Anderson, Secrétaire d’État aux Affaires Intérieures et à la Sécurité Intérieure ; A. Duff Cooper, Ministre de l’Information ; le Maréchal de l’Air Sir Cyril L.N. Newall, Chef d’État-major de la R.A.F. ; le Général Sir John Dill, Chef d’État-major de l’État-major suprême ; le Lieutenant-colonel G.M.O. Davy du 3^e King Own Hussars.

Agenda point 1 : Belgique :

La capitulation de l’Armée belge :

Le Premier ministre déclara que l’Armée belge avait cessé le feu au matin à 04h00. Il pria l’Amiral Keyes, qui venait de rentrer de Belgique, de bien vouloir informer le Cabinet de Guerre d’une appréciation de la situation actuelle. Sir Roger Keyes poursuivit, disant que l’Armée belge avait été complètement démoralisée par les bombardements incessants par de grandes quantités d’avions allemands. Les Allemands semblaient maintenir un vol circulaire de patrouilles de combat autour de la zone des hostilités et, quoique nos avions de combat aient été aperçus dans de nombreux affrontements avec les avions allemands, ils n’étaient pas en état de percer ce vol en cercles afin de passer à l’attaque des bombardiers allemands qui, évoluant à faible altitude en vol circulaires, avaient pu impunément bombarder les troupes belges. Sir Roger Keyes fit des commentaires sur la fuite du gouvernement belge. Le roi Léopold avait, quant à lui, dit qu’il ne voulait plus avoir à faire avec eux. À son avis (Sir Roger Keyes), le gouvernement belge portait l’entière responsabilité du chaos résultant de la fuite de la population belge à laquelle il fut dit qu’elle trouverait asile en Angleterre ou en France. Il fut établi que les représentants des autorités locales, dans la majorité des cas, avaient les premiers pris la fuite.

Situation de la B.E.F. (Forces expéditionnaires britanniques)

Il avait rencontré Lord Gort le 26 mai, il n’avait pu entrer en contact avec lui le 27 mai. Le quartier Général avait été établi à Cassel mais, plus tard à cause de la canonnade, avait dû fuir la ville. Lord Gort, de bonne volonté, avait affirmé qu’une attaque vers le sud était impossible. Bien que Lord Gort ne l’avait pas dit, Sir Roger Keyes pensait que la possibilité de sauver la B.E.F. de sa situation dangereuse n’avait pas, vraiment, une grande chance de réussir. Sir Roger Keyes pensait cependant qu’il était possible de prendre position sur l’Yser afin de couvrir la retraite. D’après certaines indications, les troupes britanniques se trouvaient à 10 milles de Nieuport. Les inondations s’amplifiaient rapidement et les tanks seraient dans l’impossibilité de progresser, sauf par les routes. Ces dernières étaient en bon état mais surencombrées de canons et du charroi belges.

Se référant aux efforts du Gouvernement britannique de persuader le roi des Belges de quitter le pays, Sir Roger Keyes fit part de sa vision des choses : que seule la personnalité du Roi avait maintenu la cohésion de l’Armée belge durant les quatre derniers jours. Si le Roi avait fui, alors que le Gouvernement de Sa Majesté, trois jours auparavant, avait pressé le Roi de le faire, le moral de l’Armée se serait effondré immédiatement. Il demanda à être renvoyé à Dunkerque où il pensait que sa présence serait précieuse pour éviter toute panique. Au nom du Cabinet de Guerre, le Premier ministre exprima son extrême appréciation pour ce que Sir Roger Keyes avait accompli dans ces circonstances si difficiles et dangereuses. Toutefois, il était d’avis que Sir Roger Keyes, en ce moment et en aucun cas, ne devait retourner à Dunkerque.

(À ce moment, Sir Roger Keyes quitta la réunion)

Le Premier ministre poursuivit, disant que le Roi des Belges allait peut-être devenir la marionnette de Hitler et obtiendrait, qui sait, pour son peuple, un meilleur traitement que s’il avait fui et poursuivi la guerre depuis une terre étrangère. Sans aucun doute, l’Histoire condamnera le Roi parce qu’il nous a, nous et les Français, impliqués dans le déclin de la Belgique. Mais il ne nous appartient pas d’exprimer un jugement à son propos.

Plus loin, en cours de réunion, le Lieutenant-colonel Davy dispensera au Cabinet de Guerre des informations concernant les opérations de l’Armée belge. Il avait quitté le Roi, la veille, à 20h00. Tout l’honneur, de quelque façon publique que ce soit, devrait revenir aux Belges pour leur collaboration loyale envers la B.E.F. au cours du retrait. À toutes nos requêtes, ils ont, sans émettre la moindre objection, exécuté les réajustements des frontières, les mouvements d’arrière-garde, etc. Le long de la ligne des combats sur l’Escaut, ils ont pleinement réussi des contre-attaques sur les têtes de pont allemandes sur la rive opposée. Lorsqu’ils avaient atteint la Lys, ils étaient conscients qu’il n’y avait plus d’autre défense anti-tanks à opposer, hormis l’Yser qui se trouvait à trois jours de marche, un retrait trop conséquent pour avoir des chances de réussite. Voici pourquoi ils avaient décidé de combattre sur la Lys. Le premier jour, les Allemands avaient établi des têtes de pont au-delà du cours d’eau mais la plupart avaient été reprises par les Belges. Même lorsque les Belges avaient été refoulés cinq miles au-delà de la Lys, ils avaient derechef attaqué. Au cours des trois derniers jours, ils furent attaqués, sans répit, par des avions volant à basse altitude, lâchant des bombes et mitraillant. En fait, ils ne disposaient pas d’appui aérien et les appareils britanniques étaient dans l’impossibilité de leur fournir quelque secours car ils avaient besoin de toutes leurs munitions dans la lutte ultérieure, direction la mer, contre les avions allemands. Au cours de ces contre-attaques belges, après un tir d’artillerie d’une heure, au nord-ouest de Gand, toute l’artillerie fut détruite par des bombardiers en piqué, en une demi-heure de temps. Un bataillon belge, qui avait pour mission de colmater la brèche entre les Belges et les Britanniques à l’est d’Ypres, fut anéanti par une vague de soixante bombardiers ennemis. Le Roi avait, à partir du moment où il devenait évident que le Corps Expéditionnaire Britannique devait se replier en direction des ports, fait tout ce qui était possible pour faciliter cette retraite. Son artillerie avait reçu l’ordre de se servir des canons jusqu’à ce que les Allemands seraient à proximité et ensuite, les anéantir. Les pertes belges auront été, c’est vraisemblable, très lourdes. Ils ont fait subir de lourdes pertes à l’infanterie allemande mais, faute d’avions, ils ne purent grand-chose face à la puissance de feu allemande ou à leur aviation. Le Premier ministre remercia le Lieutenant-colonel pour les renseignements fournis.

(À ce moment, le Lieutenant-colonel Davy s’est retiré)

Le Premier ministre lut, ensuite, à l’attention du Cabinet de Guerre, les conditions d’armistice convenues avec l’ennemi :

(1) Tous les mouvements des troupes belges sont interdits. Toutes les troupes belges doivent se ranger le long des routes et attendre les ordres. Elles doivent se signaler par des panneaux, drapeaux blancs, etc.

(2) Des ordres seront donnés afin de ne pas détruire le matériel militaire ni les dépôts.

(3) Permettre, aux troupes allemandes, leur accès vers la côte.

(4) Accès libre vers Ostende est exigé et aucune destruction n’est admise.

(5) Toute forme de résistance sera écrasée.

Possessions Belges d’outre-mer (pour mémoire)

(traduction libre de l’anglais en néerlandais par Louis Van Leemput)

Evaluation

Pendant la séance du Cabinet de Guerre du 28 mai 1940, le commentaire de Churchill sur la décision belge de déposer les armes peut être considéré comme bienveillant. La population britannique fut, entretemps, laissée dans l’ignorance totale que, depuis le 26 mai, des tentatives désespérées étaient entreprises pour sauver les effectifs du B.E.F., stationnés sur les plages de Dunkerque. (Opération Dynamo). Ce n’est que le 4 juin à 14h23 que l’Amirauté annonça officiellement que l’opération Dynamo avait été menée à bonne fin, le retour sain et sauf de l’essentiel de l’armée britannique. Mais, au lieu de répondre à l’appel de l’Amiral Keyes pour disculper le roi Léopold et son armée et les créditer de leur contribution majeure au « Miracle de Dunkerque », le Premier ministre décida, dans la déclaration au Parlement, de suivre le mauvais exemple de Paul Reynaud (le Président du Conseil de France) et d’exploiter la tragédie belge à fond, pour trouver un bouc émissaire à l’humiliante défaite subie par l’Armée britannique.

Voici les mots de Churchill :

« Soudainement, sans consultation préalable, sans le moindre avertissement, sans l’accord de ses ministres, et de sa propre initiative, il a envoyé un émissaire au commandement allemand, il a capitulé et mis en péril tout notre flanc et nos moyens de retraite. J’ai demandé à la Chambre, il y a une semaine, de suspendre son jugement parce que les faits n’étaient pas clairement établis mais, j’estime qu’il n’y a, à l’heure actuelle, plus aucune raison qui nous empêche de formuler notre propre opinion sur ce pitoyable épisode. La capitulation de l’armée belge a forcé les Britanniques à couvrir leur flanc jusqu’à la mer en un temps minimum et sur une longueur de plus de 50 kilomètres. Sans cette manœuvre, nous nous retrouvions coupés et nous aurions tous partagé le sort auquel le roi Léopold a condamné la plus belle armée jamais constituée par son pays. Notre flanc se trouvait, ainsi, découvert et le contact entre les Britanniques et deux des trois corps de la première armée française se trouvant encore plus loin de la côte française que nous, a fatalement été rompu, menaçant de nombreuses troupes alliées de ne plus pouvoir atteindre la mer »

Churchill savait pourtant fort bien que l’évacuation du Corps expéditionnaire dut sa réussite à la résistance à outrance des Belges. Pour parfaire sa ‘destruction’, Churchill y ajouta que la capitulation belge avait entraîné l’encerclement de la moitié de la première armée française qui avait, dès lors, été contrainte de se rendre.

Pourquoi Churchill a-t-il proféré un jugement dont il savait qu’il était faux et totalement injustifié ? Il le fit délibérément dans un but d’opportunisme politique. Et son préjugé à l’encontre de Léopold III était tel qu’il (Churchill) ne résista pas longtemps avant d’emboîter le pas aux accusations de Paul Reynaud et de faire des Belges et de leur roi, les boucs émissaires des contretemps, des échecs et des revers militaires de la France et de la Grande-Bretagne.

Dans ses mémoires de guerre « The Second World War », Churchill persévère dans ses fausses accusations. Celles-ci sont tellement malhonnêtes et mystifiantes - ce qui est imputable tant à ses omissions qu’à ses déformations des faits – que son fils Randolph, selon Otto de Habsbourg, reprocha furieusement à son père : « Ce que tu as dit et écrit à ce propos n’est rien d’autre qu’une somme de mensonges, ainsi que tu le sais que trop bien ». L’Archiduc, qui était présent, relate dans son ouvrage « Naissance d’un Continent » cette chaude discussion qui eut lieu aux Chequers, la résidence de campagne officielle du Premier ministre britannique. Il se souvient comment Curchill, d’une manière provocante, céda : « Évidemment, ce sont des mensonges, mais n’oublie pas que l’histoire d’une période est ce qu’en écrit le meilleur auteur. Je suis, et je resterai ce meilleur auteur et voilà pourquoi ce que j’ai écrit sera bon et accepté comme la vérité »

Churchill n’a jamais révoqué ses mots ni admis d’avoir eu tort. Au moment de son décès, le 24 janvier 1965, il a emporté ses mensonges dans sa tombe.

Louis Van Leemput (traduction libre en français par O. De Smet)

WINSTON CHURCHILL IN/EN 1940

2011-07-02T21:41:33+02:00

WINSTON CHURCHILL

En zijn houding tegenover Leopold III in 1940

Eindelijk de officiële en onbetwistbare waarheid

Het Verslag

Agenda punt 1: België:

Capitulatie ven het Belgisch Leger

Toestand van het B.E.F. (Britse Expeditie Strijdkrachten)

(Op dit ogenblik trok Sir Roger Keyes zich terug uit de vergadering)

Maar het is niet aan ons om een oordeel over hem uit te spreken.

De Koning had, vanaf het ogenblik dat het duidelijk werd dat de Britse Expeditie Strijdkrachten zich naar de havens zouden moeten terugtrekken, al het mogelijke gedaan om de terugtrekking te ondersteunen. Zijn artillerie had het bevel gekregen om bij de kanonnen te blijven tot de Duitsers nabij waren, en ze vervolgens te vernietigen. De Belgische verliezen zijn heel waarschijnlijk zeer zwaar geweest. Zij hadden zware verliezen aan de Duitse infanterie toegebracht, maar bij gebrek aan vliegtuigen hadden zij weinig kunnen doen tegenover het Duits geschut of tegenover de vliegtuigenDe Eerste Minister dankte Luitenant-Kolonel Davy voor de verstrekte inlichtingen.

(Op dit ogenblik trok Luitenant-Kolonel Davy zich terug)

De Eerste Minister las vervolgens, ter attentie van het oorlogskabinet, de voorwaarden van de wapenstilstand waarmede de Belgen zich akkoord hadden verklaard met de vijand:

2) Bevelen moeten gegeven worden om het oorlogsmateriaal en opslagplaatsen niet te vernietigen.

(3) Toelating moet gegeven worden om de Duitse troepen naar de kust te laten oprukken.

(4) Vrije doorgang naar Oostende wordt geëist en geen vernieling is toegelaten.

(5) Elke vorm van weerstand zal neergeslagen worden.

Belgische Overzeese bezittingen

(Pro memorie)

(Vrije vertaling uit het Engels door L.Van Leemput)

EVALUATIE

Dit waren Churchill’s woorden:

Churchill heeft nooit zijn woorden herroepen of zijn ongelijk erkend. Bij zijn dood op 24 januari 1965 heeft hij zijn leugens mee in het graf genomen.

Louis Van Leemput

WINSTON CHURCHIL

Et son attitude par rapport à Léopold III en 1940

Enfin la vérité officielle et indiscutable

Le compte rendu

Agenda point 1 : Belgique :

La capitulation de l’Armée belge :

Situation de la B.E.F. (Forces expéditionnaires britanniques)

(À ce moment, Sir Roger Keyes quitta la réunion)

(À ce moment, le Lieutenant-colonel Davy s’est retiré)

Le Premier ministre lut, ensuite, à l’attention du Cabinet de Guerre, les conditions d’armistice convenues avec l’ennemi :

(2) Des ordres seront donnés afin de ne pas détruire le matériel militaire ni les dépôts.

(3) Perrmettre, aux troupes allemandes, leur accès vers la côte.

(4) Accès libre vers Ostende est exigé et aucune destruction n’est admise.

(5) Toute forme de résistance sera écrasée.

Possessions Belges d’outre-mer (pour mémoire)

(traduction libre de l’anglais en néerlandais par Louis Van Leemput)

Evaluation

Voici les mots de Churchill :

Churchill n’a jamais révoqué ses mots ni admis d’avoir eu tort. Au moment de son décès, le 24 janvier 1965, il a emporté ses mensonges dans sa tombe.

Louis Van Leemput (traduction libre en français par O. De Smet)

DE VELDSLAG VAN MEI 1940, GEZIEN DOOR KAPITEIN LIDDELL HART - LA BATAILLE DE MAI 1940 VUE PAR LE CAPITAINE LIDDELL HART

2011-03-14T16:30:07+01:00

LA BATAILLE DE MAI 1940 VUE PAR LE CAPITAINE LIDDELL HART

(L’exécution du plan von Manstein prit les Alliés totalement au dépourvu. Le 10 mai, le gros des forces françaises et britanniques passa en Belgique et en Hollande pour y supporter le choc de l’attaque allemande, tandis que sept divisions cuirassées ennemies s’infiltrant à travers le massif boisé des Ardennes, estimé impropre à la progression des tanks, brisait facilement la résistance sur la Meuse et atteignait sans peine la côte, prenant ainsi à revers l’armée belge et une grande partie des forces françaises, qui durent capituler)

En 1942, toutes les armées connaissaient la manière de faire échec à un « Blitzkrieg ». De nombreuses vies humaines auraient été épargnées, si on avait été mieux préparé avant la guerre.

Le général Gamelin essaie de démontrer dans ses mémoires qu’il avait compris la théorie du «Blitzkrieg » et qu’il s’était préparé à y résister. Mais l’analyse de ses instructions prouve qu’il avait négligé le facteur « temps ». Il blâme le Commandant en chef, le général Georges, et les commandants locaux pour les erreurs désastreuses qu’ils ont commises dans la conduite des opérations. Mais quoique ses critiques soient justifiées, il est évident qu’il ne prit pas part aux combats et que ses calculs se révélèrent inexacts.

L’auto-défense du Général Weygand est plus justifiée, parce que la bataille était déjà perdue au moment où il reprit le commandement des mains du général Gamelin. Mais il semble qu’il ait partagé l’illusion que la situation de Dunkerque était à l’époque, la seule décision réalisable. Non fondées ses critiques concernant l’évacuation de Dunkerque ; c’était, à l’époque, la seule décision à prendre.

Les forces françaises étaient incapables d’exécuter la manœuvre rapide que le Général leur demandait.

Dans un autre document moins important, Sir Arthur Bryant estime que le salut de l’armée britannique serait dû à Lord Alan Brooke. Cette déclaration ne résiste pas à l’examen.

La première cause du sauvetage de cette armée réside dans le fait que von Rundstedt fit, le 24 mai, arrêter provisoirement ses chars devant la ligne des canaux protégeant Dunkerque. Cet arrêt est redevable à une petite contre-attaque de tanks anglais à Arras. Hitler prolongea cet arrêt pendant trois jours.

Un autre facteur de salut fut le fait que la malheureuse armée belge supporta le poids de l’attaque frontale allemande venant du Nord, pendant le même laps de temps, en sorte qu’au moment où l’attaque allait être dirigée contre les Britanniques, ceux-ci avaient pu s’échapper et chercher refuge à Dunkerque.

La pression et le danger sur le front d’Alan Brooke ne furent jamais aussi grands qu’il l’avait cru.

Mais, si le Roi Léopold avait abandonné la Belgique avec ses ministres, tôt dans la matinée du 25 mai, comme Churchill le demandait avec insistance, l’armée belge se serait probablement rendue immédiatement comme le fit l’armée hollandaise après le départ de la Reine, au lieu de combattre jusqu’au 27 mai.

Dans ce cas, les Anglais auraient eu bien peu de chance d’échapper à l’encerclement. Ainsi, on peut soutenir fort raisonnablement qu’ils furent sauvés par le Roi Léopold qui, à l’époque, fut si violemment pris à partie en Grande –Bretagne aussi bien qu’en France.

DE VELDSLAG VAN MEI 1940, GEZIEN DOOR KAPITEIN LIDDELL HART

(De uitvoering van het plan von Manstein kwam totaal als een verrassing voor de Geallieerden. Op 10 mei vervoegde het gros van de Franse en Britse strijdkrachten België en Holland om er de schok van de Duitse aanval op te vangen, terwijl zes gepantserde vijandelijke divisies door het beboste massief van de Ardennen, onmogelijk geacht voor het oprukken van tanks, met gemak de weerstand op de Maas brak en zonder moeite de kust bereikte, en het Belgisch leger in de rug aanviel, samen met een deel van de Franse strijdkrachten die verplicht waren te capituleren.)

In 1942 kenden alle legers de wijze om een “Blitzkrieg” te doen mislukken. Talrijke mensenlevens hadden kunnen gespaard worden indien men, vóór de oorlog, beter voorbereid ware. Generaal Gamelin tracht in zijn memoires te bewijzen dat hij de theorie van de “Blitzkrieg” begrepen had en dat hij zich voorbereid had om er weerstand aan te bieden. Maar de analyse van zijn instructies bewijst dat hij de factor “tijd” over het hoofd had gezien. Hij laakt de Opperbevelhebber, Generaal Georges, en de plaatselijke bevelvoerders voor de rampzalige vergissingen die ze begaan hebben tijdens de uitvoering van de operaties. Maar ondanks het feit dat zijn kritiek gerechtvaardigd is, is het evident dat hij niet deel nam aan de gevechten en dat zijn berekeningen onjuist zijn.

De zelfverdediging van Generaal Weygand is meer gerechtvaardigd, want de veldslag was reeds verloren op het ogenblik dat hij de bevelvoering van Generaal Gamelin overnam. Maar het blijkt dat hij de illusie deelde dat de situatie van Duinkerken destijds de enige realiseerbare beslissing was. Zijn kritiek betreffende de evacuatie van Duinkerken is ongegrond; het was, op dat ogenblik, de enige beslissing die moest genomen worden.

De Franse strijdkrachten waren in de onmogelijkheid om de snelle manoeuvres, die de Generaal hen vroeg, uit te voeren.

In een ander minder belangrijk document is Sir Arthur Bryant van oordeel dat de redding van het Brits leger te danken zou zijn aan Lord Alan Brooke. Deze verklaring houdt geen stand bij het onderzoek. De eerste oorzaak van de redding van dit leger ligt in het feit dat von Rundtstedt, op 24 mei, zijn tanks tijdelijk deed stoppen vóór de lijn van de kanalen die Duinkerken beschermden. Van deze halte maakten de Britse tanks dankbaar gebruik voor een kleine tegenaanval te Arras. Hitler verlengde dit oponthoud gedurende drie dagen.

Een andere reddingfactor was het feit dat het ongelukkig Belgisch leger het gewicht van de frontale Duitse aanval uit het Noorden onderging terwijl, gedurende dezelfde tijdspanne, op het ogenblik dat de aanval tegen de Britten ging gericht worden, deze hadden kunnen ontsnappen en toevlucht zochten in Duinkerken.

De druk en de dreiging op het front van Alan Brooke waren nooit zó groot als hij gedacht had.

Maar, indien Koning Leopold, samen met zijn ministers, België had verlaten vroeg tijdens de morgen van 25 mei, zoals Churchill het met nadruk vroeg, zou het Belgisch leger zich waarschijnlijk onmiddellijk overgegeven hebben zoals het Hollands leger dit deed na het vertrek van de Koningin, in plaats van te vechten tot op 27 mei.

In dit geval zouden de Engelsen wel heel weinig geluk gehad hebben om aan de omsingeling te ontsnappen.

Bijgevolg kan men redelijkerwijze staande houden dat zij gered werden door Koning Leopold die destijds zo heftig aangevallen werd in zowel Groot-Brittannië als in Frankrijk.

(vrije vertaling door L.Van Leemput)

LEOPOLD III ET LA LÉGENDE NOIRE - LEOPOLD III EN DE ZWARTE LEGENDE

2011-01-14T20:44:01+01:00

LEOPOLD III EN DE ZWARTE LEGENDE

10 mei 1940: het Duits Nazi leger valt Nederland, België en Luxemburg binnen. Vier dagen later, op 14 mei, overschrijden de Duitse pantsers de Maas te Sedan, in Frankrijk. De Franse verdediging wordt vernietigd en de Duitse troepen rukken op naar het Kanaal waar zij op 20 mei Abbeville bereiken en op 22 mei Boulogne veroveren.

De geallieerde legers, t.t.z. het Belgische, het Britse en het Frans leger van het noorden, zijn omsingeld. Het Belgisch leger dat zich heeft moeten terugtrekken tot aan de Leie blijft hardnekkig vechten, uiteindelijk zonder enige steun van de geallieerden.

De Britten trekken zich terug tot Duinkerken en schepen in, richting Engeland.

Het Belgisch leger, onder het bevel van Koning Leopold III, blijft vechten tot de morgen van 28 mei, wanneer, bij gebrek aan munitie, reserve, voedsel en water, de wapens noodgedwongen moeten neergelegd worden. Tijdens deze unieke veldslag aan de Leie hebben meer dan 2500 soldaten het leven verloren.

Wanneer aan Franse zijde de nochtans voorziene en aangekondigde capitulatie vernomen wordt, reageert de voorzitter van de Raad, Paul Reynaud, hierop woedend en beschuldigt, in een radiotoespraak, de Koning en zijn leger van verraad en trouweloosheid. Hij slaagt erin om de Britse eerste minister, Winston Churchill, een gelijkaardig standpunt te doen innemen. Beiden gebruiken koning Leopold en zijn leger als zondebok voor het falen van het Frans en Brits leger.

Deze beschuldiging verspreidt zich als een vuur over de ganse wereld…De “zwarte legende” is geboren.

Sinds 28 mei 1940 hebben vele “auteurs” werken geproduceerd die, met uitzondering van enkelen, steeds weer de zwarte legende als waarheid verkondigen, ondanks het feit dat admiraal Lord Keyes, speciale gezant van W.Churchill bij koning Leopold, getuigenis heeft afgelegd van de ware toedracht der gebeurtenissen in “Outrageous Fortune, the Tragedy of Leopold III of the Belgians – 1901-1940”.

70 jaar na deze dramatische gebeurtenissen acht plots een Franse Academicus, Max Gallo, het noodzakelijk om hierover nog eens een boek te schrijven. Hierin beschrijft hij in geur en kleur de politieke en militaire wantoestanden die Frankrijk in die periode in de afgrond duwden.

Hij begaat echter de grote fout om een hoofdstuk aan de achttiendaagse veldtocht van het Belgisch leger te wijden. Zijn verhaal heeft weinig met “geschiedkunde” te maken want het is doorspekt met foutieve gegevens. Bovendien begaat hij een zeer grove fout door de beledigende en leugenachtige verklaringen van Paul Reynaud te herhalen en er zelf aan toe te voegen:”Dit verraad van een trouweloze koning”.

Sinds de publicatie van het boek “1940 – Van de afgrond naar de Hoop” is er in België een hevige reactie ontstaan. Verschillende protest brieven werden aan de auteur gestuurd: door Kolonel IMM b.d. Fernand Gérard, Generaal-majoor b.d. René Bats, Jacques Borgers (voorzitter van “Le Cercle Léopold III”). Tot op heden werd geen enkel antwoord van Max Gallo ontvangen.

Het Koninklijk Verbond Leopold III heeft het nuttig geacht om de uitgever van het betreffende boek in te lichten over deze onaanvaardbare toestand: door het verspreiden van dergelijke litteratuur wordt, opnieuw, de “zwarte legende “ de wereld ingestuurd en wordt hierdoor aan een nieuwe generatie een foutief beeld van koning Leopold III, zijn leger en ons land gegeven.

Louis Van Leemput

Nationaal Voorzitter

LEOPOLD III ET LA LÉGENDE NOIRE

Le 10 mai 1940, l’Allemagne de Hitler envahit les Pays-Bas, la Belgique et le Luxembourg. Quatre jours plus tard, les blindés allemands franchissent la Meuse à Sedan y anéantissant la défense française. Et les envahisseurs se ruent vers la Manche, s’emparant de Abbeville dès le 20 mai et de Boulogne le 22 mai.

S’Annonce dès lors, l’encerclement des alliées sur le front nord, à savoir : l’Armée belge, la quasi-totalité du Corps expéditionnaire britannique (BEF) et l’armée française du Nord. Le gros de l’Armée belge a dû se replier derrière la Lys où elle se défend courageusement et ce, sans le moindre appui de la part de ses alliés. Pendant ce temps, les Britanniques se replient vers Dunkerque afin d’y être rembarqués pour l’Angleterre.

L’Armée belge, sous le commandement du roi Léopold, poursuit les combats jusqu’à l’aube du 28 mai ; à court de munitions, de vivres et de réserves, le dépôt des armes devient inéluctable. Au cours de la seule bataille de la Lys, soit en quatre jours, plus de 2500 militaires belges ont perdu la vie.

Côté français, apprenant la capitulation prévue et annoncée des Belges, le président du Conseil, Paul Reynaud, réagit furieusement et, au cours d’une diatribe radiodiffusée, il accuse le Roi des Belges de trahison et de félonie. M. Reynaud parvient à convaincre le Premier ministre britannique, Winston Churchill, d’adopter la même attitude. Tous deux se serviront du roi Léopold et de son armée comme bouc émissaire pour expliquer l’échec des armées française et britannique, cette accusation fait le tour du monde. La légende noire est née.

Depuis le 28 mai ’40, de nombreux « auteurs », à l’exception de quelques-uns, propagent encore et toujours cette légende noire comme étant LA VÉRITÉ, malgré le fait que l’amiral Lord Keyes, attaché militaire spécial de Churchill près le roi Léopold a pu faire état, en détail, des événements dont il fut le témoin privilégié dans «Outrageous Fortune – the Tragedy of Leopold III of the Belgians – 1901-1940 ».

Septante ans après ces événements dramatiques, Max Gallo (Académicien français) estime indispensable d’écrire un ouvrage de plus à ce propos. Il y décrit, par le menu, les situations politique et militaire qui avaient, à cette époque, précipité la France dans un abîme. Mais…où il se trompe, c’est quand il consacre un chapitre à la campagne des dix-huit jours de l’Armée belge. Son exposé n’a que peu de choses en commun avec l’historiographie objective, il est truffé de données erronées. En outre, il a le tort de citer des déclarations infamantes et mensongères de Paul Reynaud et d’y ajouter « cette trahison d’un roi félon ».

La sortie de son livre « 1940, de l’abîme à l’espérance » a suscité de vives réactions dans notre pays. Diverses lettres de protestation ont été adressées à l’auteur, entre autres par le colonel IMM. e.r. Fernand Gérard, le général-major e.r. René Bats et Jacques Borgers (président du Cercle Léopold III). A ce jour, aucune réponse de Max Gallo n’a été reçue.

La Ligue Royale Léopold III a estimé qu’il était opportun d’aviser l’éditeur de l’ouvrage en question, sur le fait inacceptable : la diffusion de semblable littérature qui répand, une fois de plus et pour une nouvelle génération, une image fausse du roi Léopold III, de son Armée et de notre pays.

Louis Van Leemput

Président national

LE DIX-HUITIEME JOUR - DE ACHTTIENDE DAG

2010-07-25T20:21:03+02:00

DE ACHTTIENDE DAG

DE VIER DAGEN VAN DE SLAG AAN DE LEIE

Tamelijk gereduceerd door de gevechten en de uitputtende terugtrekkingen onder de bombardementen van de luchtmacht, bezet het Belgisch leger (dat aan zijn rechter flank twee Britse divisies heeft afgelost en daardoor zijn front heeft vergroot) een boog van ongeveer 90 km, van Menen tot Deinze, langsheen de Leie, en van Deinze naar Zeebrugge, achter het afleidingskanaal van de Leie.

De Britten verschuilen zich in de Franse vestingen, van Menen tot Maulde, en vormen op deze wijze een rechthoek in verhouding tot het front aan de Leie.

Terwijl zij Boulogne en Calais passeren steken de Duitse pantsers door naar het noorden en duiken op achter de geallieerde linies. De omsingeling wordt op een gevaarlijke wijze nauwer toegehaald.

Twee Franse divisies, de 60^ste en de 68^ste, die onder het bevel van koning Leopold geplaatst zijn, vormen, ten noorden van Brugge, de uiterste linker zijde van onze opstelling.

Om het hoofd te bieden aan het gevaar dat vanaf het zuiden dreigt, geeft de koning het bevel aan de 68^ste Franse infanterie divisie (I.D.) om zo snel mogelijk ons front te verlaten en zich westwaarts van Duinkerken te begeven om er een barrage te vormen langsheen het kanaal van Grevelingen tot Saint-Omer. Gezien de dringendheid wordt de divisie met Belgische vrachtwagens vervoerd en komt er, juist in tijd, aan om de opmars van de Duitsers te stoppen. In het tegenovergestelde zou de wederinscheping te Duinkerken niet mogelijk geweest zijn. Hetzelfde zou gebeurd zijn indien het Belgisch leger zich had teruggetrokken tot achter de IJzer, want deze terugtrekking zou een verkeersopstopping veroorzaakt hebben en een afslachting waardoor het gevecht vóór 28 mei had moeten ophouden.

24 MEI IN DE STREEK VAN KORTRIJK

Het gevecht barst los in de streek van Kortrijk, met een langdurige en hevige voorbereiding door artilleriegeschut. De Leie die slechts 20 meter breedte heeft en eerder ondiep is, wordt op een front van 11 km. tussen Menen en Kortrijk bezet door de 1^ste infanterie divisie uit West-Vlaanderen, waarvan de effectieven en de bewapening met één derde verminderd zijn.

De Duitse 31^ste I. D. concentreert zijn aanval op het centrum van de positie ingenomen door het 3^deLinie regiment dat zwicht onder de schok.

Ten noordoosten van Kortrijk bezet de 3^de I.D. , die in de provincie Luik opgeroepen was en waarvan de kracht met bijna de helft verminderd is, een front van 9 km tussen Kortrijk en het kanaal van Mandel, waartegen het VIde Duitse leger van generaal von Reichenau het ganse gewicht van vier divisies inzet.

Op de as Ieper-Duinkerken zal een breukkracht ontwikkeld worden met als doel de Belgen van de geallieerden te scheiden.

Het 25^ste Linie regiment dat zich in het centrum bevindt wordt ingedrukt, terwijl het 12de Linie (waarin prins Leopold diende) te Kuurne heldhaftig stand houdt. Van de 2000 manschappen worden er 131 gedood en 500 gekwetst.

De tegenstander zal eer betonen aan de moed van onze manschappen. Ziehier wat men kan lezen in het historisch overzicht van de 14^de Duitse infanterie divisie: “De aanval tegen een elite divisie was hard en bloedig. Het werd een zeer moeilijk gevecht voor elke meter grond”.

De ruimte tussen het kanaal van Mandel en Deinze wordt bewaakt door de 8^ste I.D. (van Namen) en de 2^de divisie Ardense Jagers. De Leie maakt er menigvuldige bochten die moeilijk te verdedigen zijn. Verscheidene aanvallen worden ondanks alles afgeslaan.

Meer naar het noorden, langsheen het afleidingskanaal van de Leie, beperkt het gevecht zich tot schermutselingen.

Dave, het laatste fort van de versterkte vesting Namen, valt.

25 MEI, DE TROEPEN EN HET VOLK IN NOOD

Terwijl de Koning, die teruggekomen was van een nachtelijke inspectie, zich te rusten had gelegd, boden de vier ministers die in België gebleven waren zich om 4u30 ‘s morgens in Wynendale aan. Radeloos door het feit dat zij vernomen hadden dat de Duitsers doorgestoken waren tot aan het afleidingskanaal, tot op 20 km. van Brugge, zetel van de beperkte regering, hebben zij beslist om het land te verlaten en de Koning mee te nemen.

Maar deze heeft verkozen om bij zijn troepen en zijn volk in nood te blijven en hij zegt het hen. Reeds de avond voordien had de Vorst een brief geschreven aan de koning van Engeland om hem zijn besluit mede te delen.

Gezien iedereen op zijn standpunt bleef begaven M. Pierlot en zijn drie collega’s zich naar Duinkerken om er in te schepen. De opperbevelhebber richt zich dan tot het leger met een afkondiging: “Soldaten, de grote veldslag die verwacht werd is begonnen. Hij zal zwaar zijn. Wij zullen strijden met al onze krachten en met een uiterste energie. Hij wordt geleverd op het terrein waar wij, in 1914, zegevierend het hoofd hebben geboden aan de overweldiger. België verwacht dat gij zijn vaandel eer zult aandoen. Wat er ook gebeure, mijn lot zal het uwe zijn.”

Vanaf zonsopgang zijn de gevechten hervat en zullen de ganse dag woeden, want von

Reichenau heeft het bevel gegeven om de Belgische troepen in de streek van Roesselare te vernietigen.

Ons opperbevel heeft, vanaf het invallen van de avond en gedurende de nacht, alle beschikbare eenheden vervoerd naar de streek van Kortrijk om de gapende bres in onze

stellingen te dichten en contact met de Britten te houden.

Ongeveer een kwart van onze strijdkrachten is hierbij betrokken. Ondanks de dringende verzoeken van de Koning bij kolonel Davy, chef van de Britse militaire missie, om een aanval te doen vanaf de Frans-Belgische grens op de achterhoede van de Duitse divisies die tegenover de onze stonden, bleven de Britten met het wapen aan de heup. En dit om de enige reden dat, vanaf de volgende dag, hun het bevel zal gegeven worden om de wederinscheping aan te vangen.

De Belgen staan dus alleen om het offensief te ondergaan. Ten noorden van de Kortrijkse zak wordt de Mandel door de vijand overgestoken. Daar zij langs achter aangevallen wordt is onze 8^ste I.D. verplicht om zich van de Leie terug te trekken. Een Duits officier zal later schrijven:

Ten gevolge van een gedeeltelijke terugtrekking van de 4^de I.D., aan wie de verdediging van het afleidingskanaal tussen Deinze en Nevele was toevertrouwd, steekt de vijand het kanaal over zonder slag of stoot en veroorzaakt een zak die zich in de diepte uitstrekt tot in Vinkt.

De 1^ste Divisie Ardense Jagers die als reserve opgesteld staat, vergrendelt de doorbraak naar het westen, terwijl de 5^de I.D., gevormd door de jagers te voet uit Henegouwen, de doorbraak naar het noorden stopt. De veldslag van Vinkt zal hardnekkig zijn en zal drie dagen duren, ten koste van het leven van 39 Ardense jagers en 170 Duitsers. Woedend om de ondergane verliezen, leveren de Duitsers zich over aan oorlogsmisdaden: 86 burgers tussen 13 en 89 jaar worden te Vinkt vermoord.

Aan de andere kant van het kanaal Brugge-Gent, gaat het XVIIIde Duitse leger van generaal von Kühler, komende uit Nederland, over tot de aanval op het afleidingskanaal. Ook hier wordt de zelfde tactiek toegepast: maximale concentratie van strijdkrachten op een bepaald punt dat het zwakst wordt geacht.

Via een loopbrug die niet vernietigd was bouwen de Duitsers een bruggenhoofd te Ronsele. Een tegenaanval wordt gedaan door een bataljon van het 2^de Linie regiment en een ander van het 22^ste Linie, een Gents regiment, gesteund door een eskadron divisie wielrijders. De overwinning is volledig: het bruggenhoofd wordt opgeruimd en 235 Duitsers, waarvan 5 officieren, worden gevangen genomen.

26 MEI, HET FRONT BEZWIJKT

Het gevecht gaat zonder onderbreking verder. In het zuiden is de Leie verloren. Het bevel om een onderwaterzetting langsheen de IJzer, waarvan de bruggen ondermijnd en bewaakt zijn, te activeren wordt gegeven terwijl, op de spoorweg Roesselare-Ieper, 2000 wagons samengebracht zijn om er een antitank barrage te realiseren.

Bewust zijnde van het gevaar, richt de Koning een nota aan de Franse bevelvoering: “Sedert drie dagen bevindt het Belgisch leger zich in volle gevecht, zonder enige steun van welke aard ook. Onze reserves zijn uitgeput… De Belgische bevelvoering bevindt zich zonder instructies…De toestand van het Leger is ernstig. De grenzen van de weerstand zijn weldra bereikt”.

Twee Britse divisies bezetten het drooggelegde kanaal Ieper-Komen, om de wederinscheping te dekken, die reeds in volle uitvoering is. Lord Gort brengt de Belgische bevelvoering hiervan niet op de hoogte. Om de weerstand van onze troepen in de streek van Roesselare-Ieper te breken, cirkelen zonder ophouden een vijftigtal vliegtuigen boven de geplande zone waar ze hun bommen lossen.

Ten noorden van Izegem bezwijkt het front op verschillende punten. Na tot tweemaal toe zijn teruggeslagen ten Westen van Eeklo, overschrijdt de vijand het afleidingskanaal, terwijl hij, als een schild, de krijgsgevangenen vóór zich uit duwt.

27 MEI, HET IS HET EINDE

Bij dageraad ontvangt Lord Gort een telegram van Churchill met volgende formulering:

“Het is nu nodig om de Belgen te verwittigen (van onze wederinscheping). Wij vragen hen om zich voor ons op te offeren”. De spoorweg Roesselare-Ieper wordt te Passendale overgestoken.

Een tekort aan munitie begint zich te laten voelen en de bevoorrading is hachelijk. Meer dan een miljoen vluchtelingen zitten samengepakt in onze achterhoede. De Koning is zonder regering. Haast de volledige gezondheidsdienst en het militaire gerecht hebben zich in Frankrijk teruggetrokken, terwijl de hospitalen overvol liggen en de gevallen van ongedisciplineerdheid en desertie onderdrukt zouden moeten worden. De toestand wordt onontwarbaar.

Vanaf 13 uur is het center van het front op een breedte van 6 km., zonder verdedigers, en het Leger beschikt niet meer over reserves om de bres te dichten. Het is het einde. Lord Keyes, de afgevaardigde van Churchill bij de Koning, wordt hiervan onmiddellijk gewaarschuwd, alsook de Franse militaire missie.

Om de terugtrekking te dekken wordt een groepering, samengesteld uit de 4^de carabinierwielrijders en elementen van de 1^ste Jagers te paard, naar Knesselare gestuurd, waar het gevecht eindigt in het voordeel van onze troepen die 168 Duitse officieren en soldaten gevangen nemen. Maar het plaatselijke succes kan de toestand niet rechtzetten.

Om 15u30 wordt het bevel gegeven om de 68^ste Franse I.D. dat langsheen het kanaal Brugge-Zeebrugge post vat, met onze vrachtwagens tot achter de IJzer te voeren.

Om 17u00 wordt generaal Derousseaux naar de Duitse linies gestuurd om een staakt het vuren te verkrijgen. De geallieerde missies worden hiervan onmiddellijk ingelicht.

Bovendien doet de Koning het nieuws telefoneren aan generaal Blanchard, bevelhebber van de legers van het noorden en om 18u30 ontvangt het Frans Algemeen hoofdkwartier de mededeling. Het ministerie van oorlog te Londen is eveneens per telefoon op de hoogte gebracht om 16u40 en Chuchill in eigen persoon om 17u00.

Op dat moment wordt op ons hoofdkwartier een radiobericht ontvangen van het fort van Tancrémont: “Wij groeten het veldleger en zijn chef. Wij houden nog steeds stand. Leve België!”. Het antwoord van Hitler is laconiek: onvoorwaardelijke capitulatie.

DE ACHTTIENDE DAG

De gevechten stoppen op 28 mei om 4u00 ‘s morgens. Alle vaandels van de regimenten hadden aan de vijand moeten overgeleverd worden, maar geen enkele viel in hun handen.

Om 10u40 kondigt Radio Berlijn aan: “De Führer heeft besloten dat de Belgen en zijn leger recht hebben op het respect verschuldigd aan de soldaten die moedig gestreden hebben . Gezien de Koning geen enkele wens voor zijn persoon te kennen heeft gegeven, zal een kasteel als verblijfplaats dienen in afwachting dat hem een definitieve verblijfplaats toegewezen wordt”.

De slag aan de Leie kostte ons 2542 levens en meer dan 10.000 gekwetsten. Hij was erg bijzonder belangrijk. Zo vocht de grote meerderheid van onze soldaten, op verzoek van de Koning, met moed.

Bij de ondertekening van het capitulatieprotocol gaf generaal von Reichenau toe: “ Ieder Duitse soldaat erkent de moed van het Belgisch Leger. Wij hebben ongetwijfeld een groot respect voor zijn dapperheid”.

Voor generaal von Bock, bevelhebber van een legergroep: “De 22 Belgische divisies hebben hun land verdedigd met moed en hardnekkigheid”.

Op zijn beurt schreef Hitler aan Mussolini: “Bij de aanvang van het gevecht aan de Leie heeft de Belgische soldaat meestal met grote verdienste gevochten. Zijn weerstand was aanvankelijk uitzonderlijk”. Later zal hij nog verklaren: “Alles in verhouding beschouwd waren het, aan het westelijk front, de Belgen die de krachtigste weerstand aan de Duitsers boden en die hen de grootste verliezen bezorgden”.

De weerstand aan de Leie heeft de wederinscheping van 338.000 Britten en Fransen mogelijk gemaakt en bijgevolg de voortzetting van de oorlog.

“Het ongelukkig Belgisch leger onderging het gewicht van de frontale Duitse aanval vanuit het noorden” verklaarde in 1960 de eminente Britse geschiedkundige schrijver, Basil Liddell Hart,

“zodat, op het ogenblik dat de aanval tegen de Britten ging hervatten, deze hadden kunnen ontsnappen en in Duinkerken bescherming hadden gezocht.

Maar indien de Koning de Belgen op 25 mei in de steek had gelaten, zou het Belgisch leger zich waarschijnlijk onmiddellijk overgegeven hebben. In dit geval kan men redelijkerwijze beweren dat zij door koning Leopold gered werden”.

Deze opinie zal later gedeeld worden door de historicus Brian Bond, generaal Cecil Aspinall Oglander, Lord Monkton of Brenchley, Sir Otto Lund en Admiraal Keyes, deze laatste als ooggetuige van de gevechten.

Van Franse zijde zal kolonel Rémy uitvoerig in dezelfde zin uitweiden. (“De 18^de dag”, uitgeverij Idégraf).

Evenzeer mocht Leopold III, op 28 mei 1940, met recht en reden en met opgeheven hoofd verkondigen:

“De geschiedenis zal bevestigen dat het leger gans zijn plicht is nagekomen”.

Jean Cleeremans (+)

In “La Libre Belgique” van 18 mei 1990, met als titel:

“De vier dagen van de slag aan de Leie”

(vrije vertaling door L.Van Leemput)

NvR (*) Titel en ondertitel zijn van onze redactie.

LE DIX-HUITIEME JOUR (*)

LES QUATRE JOURS DE LA BATAILLE DE LA LYS

Assez réduite par les combats et l’épuisante retraite sous les bombardements de l’aviation, l’Armée belge, qui sur sa droite a relevé deux divisions britanniques et étendu son front, occupe un arc de cercle de 90 km environ, de Menin à Deinze, le long de la Lys, et de Deinze à Zeebrugge, derrière le canal de dérivation de la Lys.

Les Britanniques s’abritent dans les fortifications françaises, de Menin à Maulde, et forment ainsi un angle droit par rapport au front Lys.

Dépassant Boulogne et Calais, les blindés allemands remontent vers le nord et débouchent sur les arrières des Alliés. L’encerclement se resserre donc dangereusement.

Deux divisions françaises, les 60^e et 68^e, placées sous les ordres du roi Léopold, constituent l’extrême gauche de notre dispositif, au nord de Bruges. Pour parer au danger venant du sud, le Roi donne l’ordre à la 68e D.I.F. de quitter au plus vite notre front et de se porter à l’ouest de Dunkerque, pour y constituer un barrage le long du canal de Gravelines à Saint-Omer. Vu l’urgence, elle est transportée sur des camions belges et arrivera à temps pour arrêter l’avance ennemie. Sinon le rembarquement de Dunkerque n’eut pas été possible. Il en eut été de même si l’Armée belge avait retraité jusqu’à l’Yser, car ce recul aurait causé un embouteillage et un massacre tels que la lutte eut dû cesser avant le 28 mai.

LE 24 MAI DANS LA REGION DE COURTRAI

La bataille s’allume dans la région de Courtrai, par une longue et violente préparation de tirs d’artillerie. La Lys, qui n’a que 20 m de largeur et est peu profonde, y est tenue entre Menin et Courtrai, sur un front de 11 km, par la 1^re D.I., originaire de Flandre Occidentale, dont les effectifs et l’armement sont réduits d’un tiers.

La 31^e D.I. allemande concentre son attaque sur le centre de sa position, occupé par le 3^e régiment de Ligne, qui plie sous le choc.

Au nord-est de Courtrai la 3^e D.I., levée dans la province de Liège et dont la puissance est réduite de moitié environ, occupe un front de 9 km, entre Courtrai et le canal de la Mandel, contre lequel la VIe armée allemande du général von Reichenau fait peser tout le poids de quatre divisions.

L’effort de rupture va se développer sur l’axe Ypres-Dunkerque, en vue de séparer les Belges des Alliés.

Le 25^e de Ligne, régiment du centre, est enfoncé, tandis que le 12e, qui fut celui où servit le prince Léopold, résiste héroïquement à Kuurne. Sur 2000 hommes, 131 sont tués et 500 blessés.

L’adversaire rendra hommage au courage des nôtres. Voici ce qu’on peut lire dans l’historique de la 14^e D.I.A. : « L’attaque contre une division d’élite fut dure et sanglante. Ce fut une lutte très pénible pour chaque mètre de terrain ».

L’espace compris entre le canal de la Mandel et Deinze est gardé par la 8^e D.I. (de Namur) et la 2^e D.Ch. ard. La Lys y développe de nombreux méandres, difficiles à défendre. Plusieurs attaques sont néanmoins repoussées.

Plus au nord, le long du canal de dérivation de la Lys, la bataille se limite à des escarmouches.

Dave, le dernier fort de la position fortifiée de Namur, tombe.

LE 25 MAI, LES TROUPES ET LE PEUPLE EN DETRESSE

Alors que le Roi venait de se coucher, revenu d’une inspection de nuit, les quatre ministres restés en Belgique se présentent à Wynendaele, à 4h30 du matin. Affolés d’apprendre que les Allemands sont arrivés au canal de dérivation, à 20 km de Bruges, siège du gouvernement restreint, ils ont décidé de quitter le pays en emmenant le Roi. Mais celui-ci a choisi de demeurer avec ses troupes et son peuple en détresse et il le leur dit. Déjà la veille, le Souverain avait écrit au roi d’Angleterre pour lui faire part de sa décision.

Chacun restant sur ses positions, M. Pierlot et ses trois collègues se rendent à Dunkerque pour y embarquer. Le commandant en chef adresse alors une proclamation à l’Armée. « Soldats, la grande bataille qui nous attendait a commencé. Elle sera rude. Nous la conduirons de toutes nos forces avec une suprême énergie. Elle se livre sur le terrain ou en 1914 nous avons tenu victorieusement tête à l’envahisseur. La Belgique attend que vous fassiez honneur à son drapeau. Quoiqu’il arrive, mon sort sera le vôtre ».

Dès l’aube, les combats ont repris et feront rage toute la journée, car von Reichenau a donné l’ordre à ses troupes de détruire les forces belges dans la région de Roulers.

Notre haut commandement a, dès la veille au soir et dans le courant de la nuit, acheminé toutes les unités disponibles vers la région de Courtrai, pour circonscrire la poche ouverte dans nos lignes et garder le contact avec les Britanniques. Environ le quart de nos forces y est affecté. Malgré les demandes pressantes du Roi auprès du colonel Davy, chef de la mission militaire britannique, de lancer une attaque au départ de la frontière franco-belge sur les arrières des divisions allemandes opposées aux nôtres, les troupes britanniques restent l’arme au pied. Et pour cause, car, dès le lendemain, ordre leur sera donné d’entamer le rembarquement.

Les Belges sont donc seuls à subir l’offensive. Au nord de la poche du Courtraisis, le canal de la Mandel est franchi pat l’ennemi. Prise à revers, notre 8^e D.I. est contrainte de se retirer de la Lys. Attaquée à Gottem, la 2^e D.Ch.ard. tient tête. Un officier allemand écrira : « Tout à coup, les Belges tirent de toutes leurs pièces supérieurement camouflées. Nos soldats mettent en vain leur honneur à avancer ».

A la suite du repli d’une partie de la 4^e D.I., à laquelle avait été confiée la défense du canal de dérivation entre Deinze et Nevele, l’ennemi franchit le canal sans coup férir et crée une poche qui s’étend en profondeur jusqu’à Vinkt.

La 1^re D.Ch.ard. qui se trouve en réserve, verrouille la percée vers l’ouest, tandis que la 5^e D.I., formée de chasseurs à pied du Hainaut, arrête la poussée vers le nord. La bataille de Vinkt sera acharnée et durera trois jours, coûtant aux Chasseurs ardennais 39 tués et 170 aux Allemands. Furieux des pertes subies, ceux-ci se livreront à des crimes de guerre : 86 civils, âgés de 13 à 89 ans, seront massacrés à Vinkt.

Au-delà du canal Bruges-Gand, la XVIIIe Armée allemande du général von Kühler, venant des Pays-Bas, passe à l’attaque du canal de dérivation. Ici aussi, la même tactique est pratiquée : concentration du maximum de forces en un point déterminé, jugé le plus faible.

Par une passerelle non détruite, les Allemands créent une tête de pont à Ronsele. Une contre-attaque est montée par un bataillon du 2^e et une autre du 22^e Li, régiment gantois, appuyés par l’escadron cycliste divisionnaire ; la victoire est complète : la tête de pont est nettoyée et 225 Allemands, dont 5 officiers, sont faits prisonniers.

LE 26 MAI, LE FRONT FLECHIT

La bataille se poursuit sans répit. Dans le sud, la Lys est perdue, L’ordre de tendre des inondations le long de l’Yser, dont les ponts sont minés et gardés, est donné tandis que, sur la ligne du chemin de fer Roulers-Ypres, 2000 wagons ont été amenés pour y constituer un barrage antichars.

Conscient du péril, le Roi adresse une note au haut commandement français : « Depuis trois jours, l’Armée belge est en pleine bataille, sans concours d’aucune espèce. Nos réserves sont épuisées… Le commandement belge est sans instructions… La situation de l’Armée est grave. Les limites de la résistance sont bien près d’être atteintes ».

Deux divisions britanniques occupent le canal asséché Ypres-Comines, pour couvrir le rembarquement, déjà en voie d’exécution. Lord Gort n’en avise pas le commandement belge. Pour briser la résistance de nos troupes de la région de Roulers-Ypres, une cinquantaine d’avions tournent sans arrêt au-dessus de la zone visée en lâchant leurs bombes.

Au nord d’Izegem, le front fléchit en plusieurs points. A l’ouest d’Eeklo, après avoir été rejeté deux fois, l’ennemi franchit le canal de dérivation, en poussant devant lui des prisonniers en guise de bouclier.

LE 27 MAI, C’EST LA FIN !

A l’aube, Lord Gort, reçoit un télégramme de Churchill, libellé comme suit :

Il est maintenant nécessaire de prévenir les Belges (de notre embarquement). Nous leurs demandons de se sacrifier pour nous ». La ligne de chemin de fer Roulers-Ypres est dépassée à Passendale.

Les munitions commencent à manquer et le ravitaillement est précaire ; plus d’un million de réfugiés s’entassent sur nos arrières. Le roi est sans gouvernement. Presque tout le service sanitaire et la justice militaire se sont repliés en France, alors que les hôpitaux sont bondés et que les cas d’indiscipline et de désertion devraient être réprimés. La situation devient inextricable.

A partir de 13h, le centre du front est vide de défenseurs sur une largeur de 6 km et l’Armée ne dispose plus de réserves pour combler la brèche; c’est la fin. Lord Keyes, le délégué de Churchill auprès du Roi, en est avisé aussitôt, la mission militaire française également.

Pour couvrir la retraite, un groupement constitué par les 1^er et 4^e Carabiniers-cyclistes et des éléments du 1^er Chasseur à cheval se portent à Knesselaere, où le combat se termine à l’avantage de nos troupes qui capturent 168 officiers et soldats allemands. Mais ce succès local ne peut redresser la situation.

A 15h30, ordre est donné de transporter sur nos camions la 68^e D.I. française, postée sur le canal Bruges-Zeebrugge et de la débarquer derrière l’Yser.

A 17h, le général Derousseaux est envoyé dans les lignes allemandes pour obtenir un cessez-le-feu. Les missions militaires alliées en sont avisées immédiatement. En outre, le Roi fait téléphoner la nouvelle au général Blanchard, commandant des armées du nord et à 18h30, le G.Q.G. français reçoit la communication. Le ministère de la guerre à Londres, est également avisé par téléphone à 16h40 et Churchill en personne à 17h.

Sur ces entrefaites, parvient à notre quartier général un radio venu du fort de Tancrémont : « Saluons l’armée de campagne et son chef. Tenons toujours. Vive la Belgique ! ».

La réponse de Hitler est laconique : capitulation sans conditions.

LE DIX-HUITIEME JOUR *

Les combats cessent le 28, à 4h du matin. Tous les drapeaux régimentaires eussent dû être livrés à l’ennemi, mais pas un de ceux-ci ne tomba entre leurs mains.

A 10h40 Radio Berlin annonce : « Le Führer a décidé que le roi des Belges et son armée ont droit aux égards dus à des soldats ayant combattu vaillamment. Comme le Roi n’a manifesté aucun désir pour sa personne, un château lui servira de séjour en attendant qu’une demeure définitive lui soit assignée ».

La bataille de la Lys nous coûta 2542 tués et plus de 10.000 blessés. Elle revêtit une importance particulière. Aussi, à l’appel du Roi, la grande majorité de nos soldats combattit avec courage. Le général von Reichenau en convint, lors de la signature du protocole de capitulation : « Chaque soldat allemand reconnaît la vaillance de l’Armée belge. Nous avons certainement un grand respect pour sa bravoure ».

Pour le général von Bock, commandant d’un groupe d’armées « Les 22 divisions belges ont défendu leur pays avec courage et ténacité ». De son côté, Hitler écrivit à Mussolini : « Au début de la bataille de la Lys, le soldat belge s’est battu en général avec une grande valeur. Sa résistance était au début exceptionnelle ».

Il déclarera encore plus tard : « Sur le front occidental, toutes proportions gardées, ce furent les Belges qui offrirent la résistance la plus ferme aux Allemands et leur infligèrent les pertes les plus élevées ».

La résistance sur la Lys a permis le rembarquement de quelque 338.000 Britanniques et Français et dès lors la poursuite de la guerre.

« La malheureuse armée belge supporta le poids de l’attaque frontale allemande venant du nord » déclarait en 1960 l’éminent critique militaire britannique Sir Basil Liddell Hart, « en sorte qu’au moment où l’attaque allait reprendre contre les Britanniques, ceux-ci avaient pu s’échapper et chercher refuge à Dunkerque. Mais si le Roi avait abandonné les Belges le 25 mai, l’Armée belge se serait probablement rendue immédiatement. Dans ce cas, les Anglais auraient eu bien peu de chances d’échapper à l’encerclement. Ainsi on peut soutenir fort raisonnablement qu’ils furent sauvés par le Roi Léopold ».

Cette opinion sera partagée par l’historien Brian Bond, le général Cecil Aspinall Oglander, Lord Monkton of Brenchley, Sir Otto Lund et l’amiral Keyes, ce dernier, témoin oculaire des combats.

Du côté français, le colonel Rémy (‘LE 18^e JOUR’, éditions France-Empire) abondera dans le même sens.

Aussi Léopold III pouvait-il, le 28 mai 1940, proclamer à juste titre et la tête haute :

« L’Histoire dira que l’Armée a fait tout son devoir ».

Jean Cleeremans (+) dans ‘ La Libre Belgique’ du 18 mai 1990

sous le titre : « Les quatre jours de la bataille de la Lys »

NdlR (*) Les titre et intertitre éponyme sont de notre rédaction.

DE TIENDE DAG ABBEVILLE OP 20 MEI 1940 - LE DIXIEME JOUR ABBEVILLE LE 20 MAI 1940

2010-06-05T00:33:31+02:00

LE DIXIEME JOUR

ABBEVILLE LE 20 MAI 1940

AVANT-PROPOS.

Quand, le 10 mai 1940, l’armée nazie envahissait la Belgique, le Luxembourg et les Pays-Bas, ses troupes blindées et d’infanterie motorisée parvenaient, en seulement quatre jours, à percer la défense française à Sedan.

A partir de là, deux routes se présentent aux envahisseurs : la première a Paris pour objectif, la seconde est la route de la mer ; l’on sait que c’est cette dernière qui prévalut et qui leur réussit, leur permettant d’encercler les forces françaises du nord, l’Armée belge et la BEF (British Expeditionary Force).

Six jours après Sedan, Abbeville est prise et la Manche est atteinte, le 20 mai 1940.

Voici le récit de M. Gérard Devismes d’Abbeville qui nous donne un aperçu des événements dramatiques qui se sont déroulés le dixième jour de l’offensive allemande, dans et autour de sa ville.

Louis Van Leemput

Hélas! À peine la ville a-t-elle le temps de soigner ses plaies de la Première Guerre mondiale que 22 ans plus tard, le 20 mai 1940, elle connaît la journée la plus dramatique de toute son histoire. Ce jour-là, l’aviation allemande d’Hitler déverse environ 5000 bombes sur notre cité.

Reprenons les événements heure par heure et jour après jour.

Il y avait plus de huit mois que durait la « drôle de guerre » (depuis le 3 septembre 1939). On avait pu apercevoir quelques rares blessés et un ou deux titulaires de la « Croix de guerre ». L’on s’endormait dans une quiète espérance et l’on pensait, comme on le disait dans les journaux et sur les ondes de la T.S.F., que le temps oeuvrait pour nous, que chaque jour qui passait nous rapprochait de la victoire et que la guerre se terminerait rapidement par une nouvelle entrevue du genre « Munich ».

Notre ciel était sillonné seulement par quelques avions français et anglais avec, aux commandes, des pilotes en stage d’apprentissage au camp du Plessiel.

Une batterie de D.C.A. (défense contre avions) était installée sur une hauteur de la ville. Des troupes d’infanterie de Normandie et du génie des Pyrénées-Orientales, rarement occupées à des manœuvres, étaient présentes dans la ville et les villages voisins.

Chacun se souciait d’améliorer la vie de nos soldats du front par l’envoi de friandises, tabac, livres, ballons…Personne ne s’attendait à cette blitzkrieg (guerre-éclair).

Pourtant le 10 mai, première alerte : bombardement aérien aux Mulets, cimetière de la Chapelle, sucrerie et…deux morts boulevard de la République.

Notre front était percé à Sedan et les troupes de Guderian se ruaient vers la Manche, tandis que les réfugiés de Belgique et du Nord évacuaient vers le sud ou l’ouest.

Dimanche 19 mai : un ciel particulièrement animé de crépitements.

Le lundi 20 mai : premier coup de canon de notre DCA à partir de 9h… et jusqu’à 17h30, des vagues successives d’escadrilles nazies déversent des tonnes d’engins explosifs et incendiaires sur la cité, apportant la destruction et la mort dans de nombreuses rues notamment du centre ville, sur nos monuments dont la collégiale St-Wulfran et sur nos vieilles maisons.

Les évacués belges et flamands (1) sont eux aussi pris dans le piège.

Les pompiers du capitaine Pleurdeau s’activent à éteindre les foyers. Des actes de dévouement se manifestent pour soigner les nombreux blessés, pour relever les morts, à l’exemple de la vaillante sœur Saint-Charles…

Pendant que la ville brûle, une tragédie se déroule au kiosque à musique de la porte du Bois.

En ce lieu, 78 civils arrêtés en Belgique comme suspects sont enfermés toute la nuit du 19 au 20 mai et la matinée du 20. En début d’après-midi, 21 d’entre eux (de 6 nationalités différentes) sont fusillés sans jugement par ordre d’un capitaine français faisant fonction de commandant de la Place d’Abbeville (2). Heureusement, le lieutenant Leclabart arrivé in extremis fait stopper le carnage et sauve ainsi les 57 autres vies.

En définitive, une bien triste affaire qui n’a jamais été élucidée totalement.

A 20h., deux motocyclistes et une douzaine de chars apparaissent, stationnant sur la place Clemenceau demeurée intacte.

C’est seulement le lendemain 21 mai que les Allemands, en nombre, prennent possession de la ville dont les ruines fument sinistrement. Ils n’ont pas encore franchi la Somme et pris pied sur la rive gauche. Ils tentent un essai, mais le colonel de Gaulle (3) qui veille de son quartier général de Moyenneville les repousse en leur infligeant de sérieuses pertes. Ils repassent la Somme en désordre, au pont tournant de la Portelette.

Pour palier l’absence de la Municipalité qui a quitté la ville, un Conseil de gérance sous la direction de Marcel Le Moyne est mis en place du 24 mai au 28 juillet 1940, pour assurer le ravitaillement et la distribution des vivres.

L’Administration municipale qui avait quitté la ville le 20 mai à midi n’est rentrée que le 28 juillet.

Entre-temps, les 27, 28 et 30 mai, a lieu la dernière tentative pour reprendre la ville : la bataille d’Abbeville, conduite par la 4^e division cuirassée de De Gaulle à partir du village de Huppy.

Des accrochages sérieux se déroulent à Liercourt, Bray, Mareuil, Béhen, Villers, Caubert, Miannay, Yonval, sur les monts de Caubert, sans succès.

Hélas ! Malgré une dernière tentative de la 51^e division écossaise, le 4 juin, la bonne occasion est passée. Cette bataille d’Abbeville, dernier baroud d’honneur, se solde par l’échec final, le 7 juin.

Les Allemands renforcent leur position et deviennent les maîtres de la région comme de la France pour 4 ans.

Signalons encore que de nombreux Abbevillois s’étaient aussi mobilisés dans la 3^e D.I.M. « Division Picardie », engagés dans la dure bataille de Stonne et du Mont-Dieu qui avait permis d’arrêter l’élite de l’armée allemande pendant 10 jours.

Dans notre ville, le bilan est désastreux : 2400 immeubles détruits, 3600 autres endommagés, plus de 35 rues rasées, des milliers de victimes.

Le 22 mai, il ne restait plus que 4000 habitants sur les 19345 d’avant l’attaque. Il y en aura 16772 à la fin de 1942.

La kommandantur allemande s’installa d’abord dans une belle maison du boulevard Vauban, puis à la clinique Chalochet de la rue Leday. Il fallut procéder à l’inhumation des morts, au ravitaillement des rescapés, soutenir le moral…Dès août, celles et ceux qui ont fui reviennent peu à peu, trouvant bien entendu des difficultés à se loger et à se nourrir.

Gérard Devismes

Avec l’aimable autorisation de l’auteur.

Extrait de « Histoire d’Abbeville et de sa Région », des origines à l’aube du 21^e siècle.

ISBN 13 978-2-913924-69-7, collection « Souvenance » ISSN 1254-7360

NdlR :

1. L’auteur français citant distinctement les évacués belges et flamands, désigne sous ce

dernier vocable, des personnes originaires de la région Nord/Pas-de-Calais, que nous

Belges appelons la Flandre française et dont la population est majoritairement d’ascendance

flamande.

2. La nouvelle de ce massacre nous est parvenue en Belgique occupée, début juin ’40 ; elle

’40. Le 5 juin, Paul Reynaud l’appelle au gouvernement comme sous-secrétaire d’Etat à la

guerre. Le 17 juin, dans l’avion du général anglais Spears, il part pour Londres et, le

lendemain, lance son célèbre appel où il affirme refuser l’armistice et incite à se grouper

autour de lui pour continuer la lutte, dans l’honneur.

DE TIENDE DAG

ABBEVILLE OP 20 MEI 1940

WOORD VOORAF

Wanneer op 10 mei 1940 het Nazi-leger België, Luxemburg en Nederland binnenvalt, slagen zijn pantservoertuigen en gemotoriseerde infanterie erin om, in slechts vier dagen tijd, de Franse verdediging te Sedan te doorbreken.

Vanaf daar zijn twee mogelijke wegen beschikbaar voor de indringer: de eerste heeft Parijs als doel, de tweede is de weg naar de zee; men weet dat het deze laatste is die de voorkeur kreeg en die de mogelijkheid bood om de Franse troepen van het noorden, het Belgisch Leger en het BEF (British Expeditionary Force) te omsingelen.

Zes dagen na Sedan wordt, op 20 mei 1940, Abbeville veroverd en is het Kanaal bereikt.

Hier volgt het verhaal van Mr Gérard Devismes van Abbeville die een overzicht geeft van de dramatische gebeurtenissen die zich, de tiende dag van het Duits offensief, in en rond zijn stad afspeelden.

L.Van Leemput

Helaas! Nauwelijks heeft de stad de tijd gehad om haar wonden te verzorgen na de Eerste Wereldoorlog of, 22 jaar later, op 20 mei 1940, ondergaat ze de meest dramatische dag uit haar geschiedenis. Die dag stortte het Duitse vliegwezen van Hitler ongeveer 5000 bommen neer op onze stad.

Laat ons de gebeurtenissen, uur per uur en dag na dag, herbekijken.

Meer dan acht maanden lang had de “vreemde oorlog” geduurd (vanaf 3 september 1939).

Men had enkele zeldzame gekwetsten kunnen waarnemen en één of twee gedecoreerden met het “Oorlogskruis”.

Men berustte in een stille hoop en men dacht, zoals men het in de dagbladen vermeldde en via de radio, dat de tijd in ons voordeel werkte, dat elke dag die voorbij ging ons dichter bij de overwinning bracht en dat aan de oorlog spoedig een einde zou komen door middel van een nieuw onderhoud van het type “München”.

Onze hemel werd doorkruist door slechts enkele Franse en Engelse vliegtuigen die bestuurd werden door stagiairs piloten, in opleiding in het kamp van Plessiel.

Een luchtafweer batterij was op een hoger gelegen punt van de stad opgesteld.

Infanterie troepen uit Normandië en genie troepen uit de Oostelijke Pyreneeën, zelden bezig met manoeuvres, waren in onze stad en de naastliggende dorpen gekantonneerd.

Iedereen bekommerde zich om het leven van onze soldaten aan het front te verbeteren door hen snoep, tabak, boeken, ballen, en andere zaken te sturen…. Niemand verwachtte zich aan deze blitzkrieg (snelle verrassingsoorlog).

Nochtans was er op 10 mei het eerste alert: luchtbombardement aan de Mulets, het kerkhof van de Kapel, de suikerfabriek en…twee doden op de boulevard van de Republiek.

Ons front te Sedan was doorbroken en de troepen van Guderian verplaatsten zich in versneld tempo richting het Kanaal, terwijl de vluchtelingen uit België en Noord-Frankrijk wegvluchtten via het Zuiden of het Westen.

Zondag 19 mei: eerste kanonschot van onze Luchtafweer vanaf 9u00…en tot 17u30.

Opeenvolgende golven van Nazi escadrilles stortten tonnen explosieve- en brandbommen op de stad, verwoesting en dood veroorzakend in talrijke straten, voornamelijk in het centrum van de stad, op onze gebouwen waaronder de collegiale kerk St-Wulfran en op onze oude huizen.

De gevluchte Belgen en Vlamingen (1) zitten eveneens in de val.

De brandweerlui van kapitein Pleurdeau spannen zich in om de brandhaarden te blussen. Daden van zelfopoffering worden gesteld om talrijke gekwetsten te verzorgen, om de doden op te halen, in navolging van de heldhaftige zuster Saint-Charles…

Terwijl de stad brandt speelt zich een drama af aan de muziekkiosk van de Bois poort. Op deze plaats zijn 78 burgers die in België, als verdachten, aangehouden waren, gedurende de ganse nacht van 19 op 20 mei en de morgen van 20 mei opgesloten.

Tijdens de vroege namiddag worden 21 onder hen (van 6 verschillende nationaliteiten) gefusilleerd, zonder vonnis, op bevel van een Franse kapitein die dienst doet als Plaatscommandant van Abbeville (2).

Gelukkig kan luitenant Leclabart, die in extremis arriveert, de slachtpartij stoppen en op die wijze de 57 andere levens redden.

Per slot van rekening, een heel droevige aangelegenheid die nooit opgehelderd werd.

Om 20u00 verschijnen twee motorrijders en een dozijn tanks die zich op het intact gebleven Clemenceauplein opstellen.

Het is slechts tijdens de volgende dag, 21 mei, dat de Duitsers in groten getale bezit nemen van de stad waarvan de ruïnes onheilspellend roken. Ze zijn de Somme nog niet overgestoken en voet gezet op de linker oever. Ze wagen een poging, maar kolonel de Gaulle (3)die vanaf zijn hoofdkwartier te Moyenneville waakt, drijft hen terug en brengt hen ernstige verliezen toe. Ze steken in wanorde de Somme terug over aan de draaibrug van “La Portelette”.

Om te verhelpen aan de afwezigheid van het Stadsbestuur dat de stad verlaten had, wordt een Beheerraad, onder de leiding van Marcel Le Moyne, in plaats gesteld van 24 mei tot en met 28 juli 1940, teneinde de bevoorrading en de distributie van de levensmiddelen te verzekeren.

Het stadsbestuur dat de stad op 20 mei had verlaten is slechts op 28 juli teruggekeerd.

Ondertussen heeft op 27, 28 en 30 mei een laatste poging plaats om de stad te heroveren: de slag van Abbeville, geleid door de 4^de gepantserde divisie van de Gaulle vanaf het dorp Huppy.

Hevige schermutselingen spelen zich af te Liercourt, Bray, Mareuil, Béhen, Villers, Caubert, Miannay, Yonval, op de Caubert bergen, zonder succes…

Helaas! Ondanks een allerlaatste poging van de 51^ste Schotse divisie is, op 4 juni, de gunstige gelegenheid voorbij.

Deze slag van Abbeville, deze erestrijd, wordt afgesloten met een totale mislukking op 7 juni.

De Duitsers verstevigen hun positie en worden de meesters van de regio net als van Frankrijk, en dit gedurende 4 jaar.

Vermelden we nog dat menige inwoner van Abbeville gemobiliseerd was in de 3^de D.I.M. “Picardie Divisie”, verwikkeld in de zware slag van Stonne en van de Mont-Dieu die, gedurende 10 dagen, de elite van het Duitse leger tot stilstaan bracht.

In onze stad is de balans rampzalig: 2400 vernielde woningen, 3600 anderen beschadigd, meer dan 35 straten gelijkgemaakt met de grond, duizenden slachtoffers.

Op 22 mei bleven er niet meer dan 4000 inwoners over van de 19.345 vóór de aanval. Einde 1942 zullen er 16.772 ter plaatse zijn.

De Duitse Kommandantur installeerde zich eerst in een mooi huis op de boulevard Vauban, nadien aan de kliniek Chalochet in de Leday straat. Er moest overgegaan worden tot de ter- aardebestelling van de doden, de bevoorrading van de overlevenden, moed inspreken bij de bevolking…Vanaf augustus keren, beetje bij beetje, zij die gevlucht waren, terug met alle problemen om zich te huisvesten en te voeden.

Gérard Devismes

(vrij vertaald door Louis Van Leemput)

Met de vriendelijke toestemming van de auteur.

Uittreksel uit “Histoire d’Abbeville et de sa Région”, des origines à l’aube du XXI siècle.

ISBN 13 978-2-913924-69-7, collection « Souvenance » ISSN 1254-7360

NvdR:

1. De Franse auteur vermeldt apart de gevluchte Belgen en Vlamingen waarbij, met

laatstgenoemden, bedoeld wordt de personen afkomstig uit de regio Nord/Pas de Calais,

die wij Belgen Frans-Vlaanderen noemen en waarvan de meerderheid van de bevolking

Vlaamse voorouders heeft.

2. Het nieuws van deze slachtpartij heeft ons in bezet België aanvang juni 1940 bereikt;

het was voeding voor de propaganda van de bezetter.

3. Ter herinnering: kolonel de Gaulle werd, op 23 mei 1940, tijdelijk bevorderd tot brigade

generaal. Op 5 juni benoemt Paul Reynaud hem tot 0nderstaatssecretaris van oorlog.

Op 17 juni vertrekt hij, in het vliegtuig van de Britse generaal Spears, naar Londen en

lanceert hij de volgende dag zijn vermaarde oproep waarin hij bevestigt de wapenstilstand

te weigeren en spoort hij aan om zich rondom hem te groeperen om de strijd in alle eer

verder te zetten.